Παρά την ευρεία υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης (AI) με στόχο την αντικατάσταση των ανθρώπινων θέσεων εργασίας, η πραγματικότητα στην παγκόσμια αγορά εργασίας παρουσιάζει μια εντελώς διαφορετική εικόνα. Ενώ ηγετικά στελέχη όπως ο Marc Benioff της Salesforce προχώρησαν σε περικοπές χιλιάδων θέσεων στην εξυπηρέτηση πελατών, η απασχόληση σε call centers του εξωτερικού — ιδιαίτερα στις Φιλιππίνες και την Ινδία — συνεχίζει να αυξάνεται ραγδαία.

Το Παράδοξο του Jevons στην εποχή της AI

Σύμφωνα με τον Torsten Slok, επικεφαλής οικονομολόγο της Apollo, η τρέχουσα τάση αποτελεί μια σύγχρονη εφαρμογή του «παραδόξου του Jevons». Το 1865, ο οικονομολόγος William Stanley Jevons παρατήρησε ότι η αυξημένη αποδοτικότητα της ατμομηχανής Watt οδήγησε σε μεγαλύτερη κατανάλωση άνθρακα, αντί για μείωση. Σήμερα, η AI καθιστά την εργασία στα τηλεφωνικά κέντρα φθηνότερη και ταχύτερη, με αποτέλεσμα οι εταιρείες να αγοράζουν περισσότερες υπηρεσίες αντί για λιγότερες.

Τα στοιχεία είναι αποκαλυπτικά. Στις Φιλιππίνες, η απασχόληση στα call centers σχεδόν διπλασιάστηκε την τελευταία δεκαετία, φτάνοντας τα 2 εκατομμύρια εργαζομένους το 2025. Παράλληλα, τα ποσοστά ανεργίας στις Φιλιππίνες και την Ινδία έχουν μειωθεί σημαντικά από το 2021 έως τον Ιούλιο του 2026, καταρρίπτοντας τις προβλέψεις ότι η AI θα εκτόπιζε τους εργαζομένους γραφείου σε αυτές τις περιοχές.

Παραγωγικότητα και η ανθρώπινη επαφή

Η τεχνολογία δεν αντικαθιστά απλώς τους ανθρώπους, αλλά ενισχύει την παραγωγικότητά τους. Μελέτη του Stanford Digital Economy Lab έδειξε ότι τα εργαλεία AI αύξησαν την παραγωγικότητα των πρακτόρων εξυπηρέτησης κατά 14% ανά ώρα. Επιπλέον, παρά την αυτοματοποίηση, πολλοί ειδικοί επισημαίνουν ότι:

  • Οι άνθρωποι εξακολουθούν να είναι απαραίτητοι για την επίλυση σύνθετων προβλημάτων που η AI δεν μπορεί να διαχειριστεί.
  • Υπάρχει η αξία του «brand»: πολλές εταιρείες προτιμούν την ανθρώπινη αλληλεπίδραση για να κάνουν τους πελάτες τους να αισθάνονται ότι τους υπολογίζουν.
  • Η μείωση του κόστους ανά αλληλεπίδραση επιτρέπει στις εταιρείες να ανοίξουν νέα κανάλια επικοινωνίας και να προσεγγίσουν περισσότερες αγορές.

Το παράδειγμα των ακτινολόγων στις ΗΠΑ είναι ενδεικτικό: πριν από μια δεκαετία, ο Geoffrey Hinton προέβλεπε την αντικατάστασή τους, αλλά σήμερα ο αριθμός τους έχει αυξηθεί κατά 10%, με την αγορά να αντιμετωπίζει σημαντικές ελλείψεις.