Σε μια κίνηση που αναμένεται να πυροδοτήσει μια από τις πιο έντονες πολιτικές και οικονομικές διαμάχες της δεκαετίας, ο γερουσιαστής Bernie Sanders παρουσίασε μια νομοθετική πρόταση-σταθμό: την επιβολή ενός ειδικού φόρου στις εταιρείες που αποκομίζουν τεράστια κέρδη από την αυτοματοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης. Στόχος της πρότασης είναι η δημιουργία ενός αμερικανικού Κρατικού Επενδυτικού Ταμείου (Sovereign Wealth Fund), το οποίο θα διανέμει τα κέρδη της τεχνολογικής επανάστασης απευθείας στους πολίτες, λειτουργώντας ως ανάχωμα στην επερχόμενη κρίση απασχόλησης.
Η Φιλοσοφία πίσω από το 'Μέρισμα της Τεχνητής Νοημοσύνης'
Η πρόταση του Sanders, η οποία αποκαλύφθηκε μέσω του Roll Call, βασίζεται στην παραδοχή ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι απλώς ένα ακόμα εργαλείο, αλλά μια συλλογική κατάκτηση της ανθρωπότητας που βασίστηκε σε δημόσια δεδομένα και κρατική έρευνα δεκαετιών. Κατά συνέπεια, ο γερουσιαστής υποστηρίζει ότι οι καρποί αυτής της τεχνολογίας δεν πρέπει να συσσωρεύονται αποκλειστικά στα χέρια λίγων τεχνολογικών κολοσσών της Silicon Valley.
Το σχέδιο προβλέπει την επιβολή ενός κλιμακωτού φόρου στις εταιρείες που αντικαθιστούν ανθρώπινο δυναμικό με συστήματα AI ή που παρουσιάζουν εκρηκτική αύξηση της παραγωγικότητας χωρίς αντίστοιχη αύξηση των μισθών. Τα έσοδα αυτά θα κατευθύνονται στο Κρατικό Επενδυτικό Ταμείο, το οποίο θα επενδύει σε ένα διαφοροποιημένο χαρτοφυλάκιο περιουσιακών στοιχείων. Οι αποδόσεις αυτών των επενδύσεων θα επιστρέφουν στους Αμερικανούς πολίτες με τη μορφή ετήσιου μερίσματος, παρόμοιο με το μοντέλο του Permanent Fund της Αλάσκας από τα έσοδα του πετρελαίου.
Οικονομικές Επιπτώσεις και η Αντίδραση της Αγοράς
Οι επικριτές της πρότασης, κυρίως από το στρατόπεδο των Ρεπουμπλικάνων και των λόμπι της τεχνολογίας, προειδοποιούν για καταστροφικές συνέπειες στην καινοτομία. Υποστηρίζουν ότι ένας τέτοιος φόρος θα αποτελούσε αντικίνητρο για τις επενδύσεις στην έρευνα και την ανάπτυξη, οδηγώντας τις αμερικανικές εταιρείες σε μειονεκτική θέση έναντι του παγκόσμιου ανταγωνισμού, ιδιαίτερα από την Κίνα.
- Κίνδυνος Φυγής Κεφαλαίων: Υπάρχει φόβος ότι οι κολοσσοί της AI θα μεταφέρουν τις έδρες τους σε δικαιοδοσίες με ευνοϊκότερο φορολογικό καθεστώς.
- Δυσκολία Μέτρησης: Η ποσοτικοποίηση των κερδών που οφείλονται αποκλειστικά στην AI είναι τεχνικά περίπλοκη και νομικά αμφισβητήσιμη.
- Πληθωριστικές Πιέσεις: Ορισμένοι οικονομολόγοι εκφράζουν ανησυχίες ότι η διανομή μερισμάτων θα μπορούσε να τροφοδοτήσει τον πληθωρισμό σε μια ήδη ευαίσθητη οικονομία.
Ωστόσο, ο Sanders και οι υποστηρικτές του επιμένουν ότι χωρίς μια τέτοια παρέμβαση, η ανισότητα θα φτάσει σε επίπεδα που θα απειλήσουν την ίδια την κοινωνική συνοχή. Καθώς η AI αναλαμβάνει όλο και περισσότερες εργασίες —από τη συγγραφή κώδικα μέχρι τη διάγνωση ασθενειών— το παραδοσιακό μοντέλο εργασίας για την επιβίωση φαίνεται να καταρρέει.
Το Μοντέλο της Αλάσκας και η Παγκόσμια Προοπτική
Το προτεινόμενο ταμείο δεν είναι χωρίς προηγούμενο. Πολλές χώρες, όπως η Νορβηγία με το πετρελαϊκό της ταμείο, έχουν καταφέρει να μετατρέψουν τους φυσικούς τους πόρους σε διαγενεακό πλούτο. Ο Sanders υποστηρίζει ότι τα δεδομένα και η υπολογιστική ισχύς είναι το 'νέο πετρέλαιο' του 21ου αιώνα. Η διαφορά είναι ότι αυτός ο πόρος είναι ανεξάντλητος και αυξανόμενος.
«Αν η τεχνολογία πρόκειται να αντικαταστήσει εκατομμύρια θέσεις εργασίας, τότε οι εργαζόμενοι πρέπει να κατέχουν ένα μέρος αυτής της τεχνολογίας», δήλωσε ο Sanders κατά την παρουσίαση του νομοσχεδίου. «Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε στην AI να γίνει το απόλυτο εργαλείο για τη μεταφορά πλούτου από τη βάση στην κορυφή».
Πολιτικά Εμπόδια και το Μέλλον της Νομοθεσίας
Με το Κογκρέσο να παραμένει βαθιά διχασμένο, οι πιθανότητες άμεσης υπερψήφισης του νομοσχεδίου είναι περιορισμένες. Ωστόσο, η κίνηση αυτή θέτει το πλαίσιο για τη συζήτηση των προεδρικών εκλογών του 2028. Η πρόταση αναγκάζει τους πολιτικούς όλων των πλευρών να πάρουν θέση σε ένα κρίσιμο ερώτημα: Ποιος κατέχει την ευφυΐα των μηχανών; Σε έναν κόσμο όπου η παραγωγικότητα αποσυνδέεται από την ανθρώπινη εργασία, η αναδιανομή μέσω ενός κρατικού ταμείου ίσως να μην είναι πλέον μια σοσιαλιστική ουτοπία, αλλά μια οικονομική αναγκαιότητα για τη διατήρηση της καταναλωτικής βάσης του καπιταλισμού.
