Πριν από πενήντα έξι εκατομμύρια χρόνια, τα δάση της Γης έφτασαν σε ένα οριακό σημείο καμπής. Κατά τη διάρκεια μιας περιόδου έντονης υπερθέρμανσης του πλανήτη, γνωστής ως Παλαιόκαινο-Ηώκαινο Θερμικό Μέγιστο (PETM), οι πυκνές φυλλωσιές άρχισαν να αραιώνουν δραματικά καθώς οι θερμοκρασίες αυξήθηκαν κατά περίπου 6 βαθμούς Κελσίου.
Η ανάγνωση του παρελθόντος μέσα από τα κύτταρα
Μια νέα μελέτη στο περιοδικό Science, με επικεφαλής παλαιοβοτανολόγους, χρησιμοποίησε απολιθώματα φύλλων από το νότιο Ουαϊόμινγκ για να ανακατασκευάσει τη δομή των αρχαίων δασών. Οι ερευνητές εξέτασαν τις επιδερμίδες των φύλλων –τη λεπτή, κηρώδη εξωτερική επικάλυψη– όπου το σχήμα των κυττάρων αποκαλύπτει την ποσότητα του ηλιακού φωτός που δεχόταν το φυτό. Τα επιμήκη κύτταρα υποδηλώνουν σκιά και πυκνή φυλλωσιά, ενώ τα κοντύτερα και στρογγυλά κύτταρα υποδεικνύουν έκθεση στον ήλιο λόγω ανοιχτού δασικού θόλου.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι τα δάση έχασαν το 60% της πυκνότητας της φυλλωσιάς τους κατά τη διάρκεια του PETM. Παρόλο που τα υψηλότερα επίπεδα διοξειδίου του άνθρακα αρχικά ευνόησαν την ανάπτυξη, η επακόλουθη ζέστη και η ξηρασία ξεπέρασαν τις αντοχές των δέντρων, οδηγώντας σε κατάρρευση.
Μια ανάκαμψη που διήρκεσε αιώνες
Η ανάκαμψη αυτών των οικοσυστημάτων δεν ήταν σύντομη. Χρειάστηκαν πάνω από 100.000 χρόνια για να επανέλθουν τα δάση στην προηγούμενη κατάστασή τους, μια διαδικασία που διευκολύνθηκε από τη φυσική αποσάθρωση των πετρωμάτων που απορρόφησε σταδιακά το πλεονάζον άνθρακα από την ατμόσφαιρα. Σήμερα, η ανθρώπινη δραστηριότητα εκλύει διοξείδιο του άνθρακα περίπου 10 φορές ταχύτερα από τις φυσικές διεργασίες της περιόδου PETM, εγείροντας σοβαρά ερωτήματα για την ικανότητα των σύγχρονων δασών να ανθίστανται σε τέτοιες πιέσεις.
- Η απώλεια της φυλλωσιάς άλλαξε τη ροή των υδάτων και τη μεταφορά ιζημάτων στο τοπίο.
- Τα δάση του Ουαϊόμινγκ αντικαταστάθηκαν προσωρινά από φτέρες και φοίνικες.
- Η ανθεκτικότητα των δασών δοκιμάζεται σήμερα επιπλέον από την αποδάσωση και τα παράσιτα.
