Οι Ηνωμένες Πολιτείες και ο Καναδάς, ιστορικά στενοί σύμμαχοι, διολισθαίνουν σε έναν πλήρη εμπορικό πόλεμο χωρίς ορατό τέλος. Στις 25 Αυγούστου 2026, ο Καναδάς επέβαλε δασμούς έως και 50% σε εκατοντάδες αμερικανικά προϊόντα, ως απάντηση σε παρόμοια μέτρα που είχαν επιβάλει προηγουμένως οι ΗΠΑ μετά την κατάρρευση των εμπορικών συνομιλιών.

Η επιστροφή του νόμου Smoot-Hawley

Η κλιμάκωση της έντασης οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην απόφαση του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να χρησιμοποιήσει ένα αμφιλεγόμενο και ιστορικά αχρησιμοποίητο εργαλείο: το Άρθρο 338 του Νόμου περί Δασμών του 1930, γνωστού ως Smoot-Hawley. Το συγκεκριμένο άρθρο, το οποίο παρέμενε ανενεργό για 96 χρόνια, επιτρέπει στον πρόεδρο να επιβάλλει μονομερώς δασμούς 50% εάν κρίνει ότι οι πολιτικές μιας ξένης χώρας εισάγουν διακρίσεις κατά των ΗΠΑ.

Οι οικονομολόγοι επισημαίνουν ότι ο νόμος Smoot-Hawley είχε επιτείνει τη Μεγάλη Ύφεση της δεκαετίας του 1930, προκαλώντας παγκόσμιο εμπορικό πόλεμο που μείωσε το αμερικανικό εμπόριο κατά δύο τρίτα την περίοδο 1929-1932.

Γιατί κατέρρευσαν οι διαπραγματεύσεις

Παρά το γεγονός ότι οι δύο πλευρές βρίσκονταν κοντά σε συμφωνία, οι συνομιλίες κατέρρευσαν για τους εξής λόγους:

  • Ο Καναδάς ζητούσε μείωση των δασμών σε χάλυβα και αλουμίνιο από το 50% στο 25%.
  • Ο Αμερικανός Υπουργός Εμπορίου, Howard Lutnick, φέρεται να δέχθηκε πιέσεις από εγχώριους παραγωγούς και υπαναχώρησε από τις προτεινόμενες μειώσεις.
  • Σε απάντηση, ο Καναδάς απέσυρε την προσφορά για την επαναλειτουργία του αγωγού πετρελαίου Keystone.
  • Οι ΗΠΑ απαίτησαν την επιστροφή αμερικανικών αλκοολούχων ποτών στα ράφια των καναδικών καταστημάτων, αίτημα που απορρίφθηκε μετά το αδιέξοδο στα μέταλλα.

Στοχευμένα αντίποινα σε κρίσιμες πολιτείες

Ο Καναδός Πρωθυπουργός, Mark Carney, αντέδρασε με μια λίστα δασμών ύψους 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων, στοχεύοντας προϊόντα που επηρεάζουν άμεσα τους ψηφοφόρους σε αμφίρροπες πολιτείες (swing states) ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών:

  • Ουισκόνσιν: Δασμοί στο τυρί.
  • Μέιν: Δασμοί στα θαλασσινά.
  • Κεντάκι: Δασμοί σε πλυντήρια και στεγνωτήρια (έδρα της GE Appliances).
  • Μίσιγκαν: Σημαντική επιβάρυνση στα ανταλλακτικά αυτοκινήτων.

Ο Carney χαρακτήρισε τις κινήσεις Τραμπ ως προσπάθεια «καταστροφής» της καναδικής αυτοκινητοβιομηχανίας, ενώ η απαίτηση των ΗΠΑ για μόνιμη ευθυγράμμιση της καναδικής εμπορικής πολιτικής με τα αμερικανικά συμφέροντα θεωρήθηκε από την Οτάβα ως προσβολή της εθνικής κυριαρχίας.