Η ελληνική αγορά λιανικής εισέρχεται σε μια νέα, κρίσιμη φάση μετά την επίσημη λήξη του πλαφόν στο περιθώριο κέρδους για 63 κατηγορίες βασικών προϊόντων. Το μέτρο, το οποίο θεσπίστηκε ως ανάχωμα στον «πληθωρισμό της απληστίας», παραχωρεί πλέον τη θέση του σε μια περίοδο εθελοντικών δεσμεύσεων και στοχευμένων εκπτώσεων, προκαλώντας έντονο προβληματισμό για το πώς θα διαμορφωθεί το κόστος διαβίωσης των νοικοκυριών μέχρι το τέλος του έτους.
Το Μεταβατικό Στάδιο και οι 2.000 Κωδικοί
Σύμφωνα με το σχέδιο που έχει εκπονηθεί σε συνεργασία με το Υπουργείο Ανάπτυξης, οι μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ έχουν δεσμευθεί να διατηρήσουν σταθερές τις τιμές σε περίπου 2.000 κωδικούς προϊόντων μέχρι το τέλος Αυγούστου. Πρόκειται για μια κίνηση «καλής θέλησης» από την πλευρά της αγοράς, η οποία στοχεύει στην αποφυγή απότομων ανατιμήσεων κατά τη διάρκεια της τουριστικής περιόδου, όταν η ζήτηση κορυφώνεται.
- Δέσμευση για μηδενικές αυξήσεις σε βασικά είδη διατροφής.
- Ενίσχυση των προσφορών τύπου «1+1» και «2+1».
- Στενή παρακολούθηση των τιμών μέσω της πλατφόρμας e-Katanalotis.
Ωστόσο, η αγορά αναμένει με ενδιαφέρον τον Σεπτέμβριο, ο οποίος παραδοσιακά αποτελεί τον μήνα των μεγάλων αλλαγών στην τιμολογιακή πολιτική των επιχειρήσεων. Οι βιομηχανίες τροφίμων και οι προμηθευτές βρίσκονται ήδη σε διαβουλεύσεις με τους λιανέμπορους για το πώς θα απορροφηθούν οι αυξήσεις στο κόστος παραγωγής, χωρίς αυτές να μετακυλιστούν πλήρως στον τελικό καταναλωτή.
Η Στρατηγική της «Μόνιμης Μείωσης Τιμής»
Ένα από τα βασικά εργαλεία που παραμένουν στο τραπέζι είναι η πρωτοβουλία για τη «Μόνιμη Μείωση Τιμής». Το Υπουργείο Ανάπτυξης στοχεύει στην επέκταση αυτού του μέτρου, ενθαρρύνοντας τις επιχειρήσεις να προχωρήσουν σε μειώσεις τιμών τουλάχιστον 5% για διάστημα έξι μηνών. Η λογική πίσω από αυτό είναι η δημιουργία ενός ψυχολογικού και οικονομικού οχυρού για τον καταναλωτή, ο οποίος έχει δει το διαθέσιμο εισόδημά του να συρρικνώνεται τα τελευταία δύο χρόνια.
«Η μετάβαση από τον κρατικό παρεμβατισμό στην αυτορρύθμιση της αγοράς είναι ένα στοίχημα που πρέπει να κερδηθεί, ώστε να μην δούμε νέο κύμα ακρίβειας το φθινόπωρο», αναφέρουν κύκλοι της αγοράς.
Παράλληλα, οι έλεγχοι από τη Διυπηρεσιακή Μονάδα Ελέγχου Αγοράς (ΔΙΜΕΑ) δεν πρόκειται να σταματήσουν. Αντίθετα, το βάρος θα πέσει πλέον στην αποτροπή αθέμιτων εμπορικών πρακτικών και στην παραπλανητική σήμανση των εκπτώσεων, καθώς η κυβέρνηση επιδιώκει να δείξει ότι η λήξη του πλαφόν δεν σημαίνει «λευκή επιταγή» για αυθαιρεσίες.
Οι Προκλήσεις της Εφοδιαστικής Αλυσίδας
Η συζήτηση για τις τιμές στα σούπερ μάρκετ δεν μπορεί να γίνει αποκομμένη από το διεθνές περιβάλλον. Οι τιμές των πρώτων υλών, το κόστος της ενέργειας και τα μεταφορικά έξοδα παραμένουν αστάθμητοι παράγοντες. Η κλιματική κρίση επηρεάζει άμεσα την παραγωγή ελαιολάδου, φρούτων και λαχανικών, τομείς όπου η Ελλάδα παρουσιάζει παραδοσιακά υψηλή κατανάλωση αλλά και υψηλές τιμές.
Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι η πραγματική δοκιμασία για την ελληνική οικονομία θα είναι η διατήρηση του πληθωρισμού των τροφίμων σε μονοψήφια νούμερα. Αν και ο γενικός πληθωρισμός δείχνει σημάδια αποκλιμάκωσης, ο «πληθωρισμός των ραφιών» παραμένει επίμονος, πλήττοντας κυρίως τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα.
Συμπέρασμα: Προς μια Νέα Κανονικότητα
Το τέλος του πλαφόν σηματοδοτεί την επιστροφή σε μια μορφή κανονικότητας, αλλά με τους κανόνες του παιχνιδιού να έχουν αλλάξει ριζικά. Ο καταναλωτής είναι πλέον πιο ενημερωμένος και επιλεκτικός, ενώ η τεχνολογία (μέσω εφαρμογών σύγκρισης τιμών) δίνει όπλα που δεν υπήρχαν στο παρελθόν. Η επιτυχία του νέου σχεδίου θα κριθεί από την ειλικρίνεια της συνεργασίας μεταξύ κράτους, βιομηχανίας και λιανεμπορίου, με απώτερο σκοπό την κοινωνική συνοχή και την οικονομική σταθερότητα.
