Στο δαιδαλώδες σκηνικό της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, όπου οι ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο μοιάζουν συχνά με κινούμενη άμμο, η παρέμβαση του Ρεπουμπλικάνου βουλευτή Μάικ Λόλερ έρχεται να υπενθυμίσει ότι ορισμένες «κόκκινες γραμμές» παραμένουν αμετακίνητες. Με μια επιστολή-παρέμβαση προς τον Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, ο Λόλερ θέτει το ζήτημα της Τουρκίας και των μαχητικών πέμπτης γενιάς F-35 σε μια νέα, αυστηρή βάση, συνδέοντας την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ με τον σεβασμό της κυριαρχίας της Ελλάδας και της Κύπρου.
Η σκιά των S-400 και η τεχνολογική ακεραιότητα
Το βασικό επιχείρημα του Λόλερ, όπως και πολλών άλλων επικριτών της Άγκυρας στο Κογκρέσο, παραμένει η παρουσία του ρωσικού συστήματος αεράμυνας S-400 στο τουρκικό οπλοστάσιο. Για την Ουάσιγκτον, η συνύπαρξη των S-400 με τα F-35 δεν αποτελεί απλώς ένα διπλωματικό αγκάθι, αλλά μια υπαρξιακή απειλή για την τεχνολογική υπεροχή του ΝΑΤΟ. Η ανησυχία ότι οι ρωσικοί αισθητήρες θα μπορούσαν να «μάθουν» τα χαρακτηριστικά stealth του αεροσκάφους παραμένει η ραχοκοκαλιά του αμερικανικού εμπάργκο.
Ο Λόλερ υπογραμμίζει ότι παρά τις κατά καιρούς προσπάθειες της Τουρκίας να παρουσιάσει μια εικόνα «καλού συμμάχου», η άρνησή της να απομακρύνει οριστικά το ρωσικό σύστημα από το έδαφός της την καθιστά αναξιόπιστο εταίρο για το πιο προηγμένο αμυντικό πρόγραμμα του πλανήτη. Η επιστολή του προς τον Τραμπ δεν είναι απλώς μια υπενθύμιση των κυρώσεων CAATSA, αλλά μια στρατηγική προειδοποίηση ότι οποιαδήποτε υποχώρηση θα έστελνε το λάθος μήνυμα τόσο στη Μόσχα όσο και στους συμμάχους των ΗΠΑ.
Ελλάδα και Κύπρος: Ο παράγοντας της περιφερειακής σταθερότητας
Πέρα από το τεχνικό σκέλος των εξοπλισμών, ο Μάικ Λόλερ εισάγει με έμφαση την πολιτική διάσταση της συμπεριφοράς της Τουρκίας στην περιοχή. Αναφέρεται ρητά στις συνεχιζόμενες προκλήσεις έναντι της Ελλάδας και στην κατοχή της βόρειας Κύπρου, η οποία συμπλήρωσε πάνω από μισό αιώνα. Για τον Λόλερ, η παροχή F-35 σε μια χώρα που απειλεί την εδαφική ακεραιότητα άλλων συμμάχων του ΝΑΤΟ θα ισοδυναμούσε με επιβράβευση της παραβατικότητας.
Η χρονική στιγμή της παρέμβασης είναι κρίσιμη. Με την κυβέρνηση Τραμπ να επιδιώκει συχνά μια πιο «συναλλακτική» προσέγγιση στην εξωτερική πολιτική, ο Λόλερ επιχειρεί να οχυρώσει το τείχος προστασίας των ελληνικών συμφερόντων, πείθοντας τον Λευκό Οίκο ότι η Τουρκία δεν έχει κάνει τα απαραίτητα βήματα για να θεωρηθεί ξανά πλήρες μέλος της «οικογένειας» των F-35. Η αναφορά στην Κύπρο είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς αναδεικνύει το γεγονός ότι το Κυπριακό δεν είναι ένα τοπικό ζήτημα, αλλά μια διεθνής εκκρεμότητα που επηρεάζει τις αμυντικές συνεργασίες σε παγκόσμιο επίπεδο.
Το Κογκρέσο ως ανάχωμα και η στρατηγική της Άγκυρας
Η κίνηση του Λόλερ δεν είναι μεμονωμένη. Αντικατοπτρίζει ένα ευρύτερο κλίμα στο Καπιτώλιο, όπου τόσο Ρεπουμπλικάνοι όσο και Δημοκρατικοί παραμένουν εξαιρετικά δύσπιστοι απέναντι στον Ταγίπ Ερντογάν. Η Τουρκία, από την πλευρά της, προσπαθεί να εκμεταλλευτεί τον ρόλο της ως διαμεσολαβητής σε διάφορες κρίσεις (από την Ουκρανία έως τη Μέση Ανατολή) για να κερδίσει την επιστροφή της στο πρόγραμμα των F-35, ή έστω να εξασφαλίσει την ομαλή ροή των F-16 Viper.
Ωστόσο, η ανάλυση του Λόλερ δείχνει ότι το «εισιτήριο» για τα F-35 είναι πολύ πιο ακριβό από όσο ελπίζει η Άγκυρα. Απαιτεί μια ριζική στροφή στη γεωπολιτική ταυτότητα της Τουρκίας, την εγκατάλειψη των ρωσικών φλερτ και τον ειλικρινή σεβασμό του διεθνούς δικαίου στην Ανατολική Μεσόγειο. Χωρίς αυτά, τα F-35 θα παραμείνουν ένα όπλο που η Τουρκία θα βλέπει μόνο από μακριά, την ώρα που η Ελλάδα προχωρά κανονικά στην ένταξή της στο πρόγραμμα, αλλάζοντας δραματικά την ισορροπία ισχύος στους αιθέρες του Αιγαίου.
Συμπέρασμα: Μια δοκιμασία για την κυβέρνηση Τραμπ
Η επιστολή Λόλερ θέτει τον Ντόναλντ Τραμπ προ των ευθυνών του. Θα επιλέξει την οδό της προσωπικής διπλωματίας με τον Ερντογάν ή θα ακολουθήσει τη θεσμική γραμμή του Κογκρέσου που ζητά εγγυήσεις και ασφάλεια; Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα καθορίσει την πορεία της Ανατολικής Μεσογείου για την επόμενη δεκαετία. Η παρέμβαση Λόλερ λειτουργεί ως πυξίδα, δείχνοντας ότι η ασφάλεια των συμμάχων δεν μπορεί να θυσιαστεί στον βωμό των πρόσκαιρων διπλωματικών ελιγμών.
