Το φάντασμα των θέσεων εργασίας που εξαφανίζονται λόγω της προόδου της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΑΙ) αποτελεί μια πραγματικότητα με την οποία η αγορά εργασίας θα κληθεί να συμβιώσει τα επόμενα χρόνια. Ωστόσο, πέρα από την αντικατάσταση ρόλων, αναδύεται μια νέα πρόκληση: η χρήση αλγορίθμων για τη διαχείριση του υπάρχοντος προσωπικού, από τις προαγωγές μέχρι τις απολύσεις.
Η περίπτωση της Meta και οι «αυτοματοποιημένες» απολύσεις
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η ΑΙ φαίνεται να αποκτά ολοένα και μεγαλύτερο λόγο στις αποφάσεις προσωπικού. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η αγωγή που κατέθεσαν υπάλληλοι της Meta τον Ιούλιο. Σύμφωνα με την καταγγελία, η εταιρεία χρησιμοποίησε αλγόριθμο για να αποφασίσει απολύσεις, με αποτέλεσμα να πληγούν δυσανάλογα άτομα με αναπηρίες, χρόνιες ασθένειες ή γονείς μικρών παιδιών, καθώς το σύστημα ερμήνευσε τις απουσίες τους ως προβληματικές.
Έρευνα της πλατφόρμας ResumeBuilder.com σε 1.300 στελέχη στις ΗΠΑ ενισχύει αυτή την εικόνα, αποκαλύπτοντας ότι η πλειοψηφία των διευθυντών χρησιμοποιεί ΑΙ για ευαίσθητες αποφάσεις:
- 78% για αυξήσεις μισθών
- 77% για προαγωγές
- 66% για απολύσεις
Το νομικό πλαίσιο στην ΕΕ και οι «γκρίζες ζώνες»
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το Άρθρο 22 του GDPR θέτει φραγμούς, ορίζοντας ότι σημαντικές αποφάσεις δεν μπορούν να λαμβάνονται αποκλειστικά από μηχανές. Ο καθηγητής Εργατικού Δικαίου Μίκαελ Φούλροτ επισημαίνει ότι μια κακή αξιολόγηση από ΑΙ δεν μπορεί να σταθεί ως μοναδικός λόγος απόλυσης σε ένα γερμανικό δικαστήριο. Παρόλα αυτά, η χρήση της ΑΙ στις προσλήψεις είναι ήδη διαδεδομένη, με το 35% των ανώτερων στελεχών στη Γερμανία να την αξιοποιεί ήδη.
Αλγοριθμική αδιαφάνεια στις αμοιβές
Μια άλλη ανησυχητική διάσταση αφορά τον καθορισμό των μισθών. Ανάλυση του Ινστιτούτου Ρούζβελτ στις ΗΠΑ έδειξε ότι νοσηλευτικό προσωπικό πληρώνεται διαφορετικά για την ίδια εργασία, βάσει αδιαφανών αλγορίθμων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι αμοιβές επηρεάζονταν από το πόσο συχνά ζητούσαν αλλαγή βάρδιας ή ακόμα και από το επίπεδο των χρεών τους σε πιστωτικές κάρτες.
