Βασίλης Παπαδάκης στη «Ν»: Η Στρατηγική Επιβίωσης των Ελληνικών Επιχειρήσεων στην Εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης

Σε μια περίοδο όπου η παγκόσμια οικονομία κλυδωνίζεται από γεωπολιτικές εντάσεις, ενεργειακές κρίσεις και την επέλαση της Τεχνητής Νοημοσύνης, ο Βασίλης Παπαδάκης, Καθηγητής Στρατηγικής Διοίκησης στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, παρεμβαίνει μέσω της «Ναυτεμπορικής» για να κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου αλλά και να δείξει τον δρόμο της εξέλιξης. Η κεντρική του θέση είναι σαφής: η ελληνική επιχειρηματικότητα δεν μπορεί πλέον να βασίζεται στον αυτοσχεδιασμό ή στην απλή διαχείριση κρίσεων. Απαιτείται μια ριζική στροφή προς τη στρατηγική σκέψη και την ουσιαστική καινοτομία.

Το Έλλειμμα Στρατηγικής και η Παγίδα του Βραχυπρόθεσμου

Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που εντοπίζει ο κ. Παπαδάκης είναι η εμμονή των ελληνικών επιχειρήσεων, ιδιαίτερα των μικρομεσαίων, στον βραχυπρόθεσμο σχεδιασμό. Σε ένα περιβάλλον «μόνιμης κρίσης» (permacrisis), η τάση να εστιάζουμε στην «κατάσβεση πυρκαγιών» είναι ανθρώπινη, αλλά επιχειρηματικά αυτοκτονική. Η στρατηγική δεν είναι πολυτέλεια για τις μεγάλες πολυεθνικές· είναι ο οδικός χάρτης επιβίωσης για κάθε οντότητα που θέλει να παραμείνει σχετική σε πέντε ή δέκα χρόνια από σήμερα.

Σύμφωνα με τον καθηγητή, η έλλειψη ξεκάθαρων στόχων και η αδυναμία πρόβλεψης των τάσεων καθιστούν τις ελληνικές εταιρείες ευάλωτες στις εξωγενείς μεταβολές.

«Η στρατηγική δεν αφορά το τι θα κάνουμε αύριο, αλλά το τι πρέπει να κάνουμε σήμερα για να είμαστε έτοιμοι για το αύριο»

Η Πρόκληση της Τεχνητής Νοημοσύνης και ο Ψηφιακός Μετασχηματισμός

Η συζήτηση για την καινοτομία στην Ελλάδα συχνά περιορίζεται στην αγορά νέου λογισμικού ή στην παρουσία στα κοινωνικά δίκτυα. Ωστόσο, ο κ. Παπαδάκης τονίζει ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) αλλάζει τους κανόνες του παιχνιδιού σε επίπεδο επιχειρηματικού μοντέλου. Οι ελληνικές επιχειρήσεις καλούνται να ενσωματώσουν το AI όχι ως ένα ακόμα εργαλείο παραγωγικότητας, αλλά ως έναν καταλύτη για τη δημιουργία νέας αξίας για τον πελάτη.

• Αυτοματοποίηση και Λήψη Αποφάσεων: Η χρήση δεδομένων για τη λήψη στρατηγικών αποφάσεων παραμένει σε χαμηλά επίπεδα στην Ελλάδα.
• Εξατομίκευση Προϊόντων: Το AI επιτρέπει στις μικρές επιχειρήσεις να προσφέρουν υπηρεσίες που παλαιότερα μόνο οι γίγαντες μπορούσαν να υποστηρίξουν.
• Αναβάθμιση Δεξιοτήτων (Upskilling): Το μεγαλύτερο εμπόδιο δεν είναι η τεχνολογία, αλλά η κουλτούρα και η εκπαίδευση του προσωπικού.

Η ελληνική αγορά, αν και έχει κάνει βήματα προόδου, εξακολουθεί να παρουσιάζει υστέρηση στην υιοθέτηση προηγμένων τεχνολογιών σε σύγκριση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Η καινοτομία δεν απαιτεί πάντα τεράστια κεφάλαια, αλλά απαιτεί ανοιχτό μυαλό και διάθεση για πειραματισμό.

Γεωπολιτική Αστάθεια και Ανθεκτικότητα

Ο Βασίλης Παπαδάκης δεν παραλείπει να αναφερθεί στο διεθνές περιβάλλον. Οι εμπορικοί πόλεμοι μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας, καθώς και η αστάθεια στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου, επηρεάζουν άμεσα τις εφοδιαστικές αλυσίδες και το κόστος παραγωγής. Οι ελληνικές επιχειρήσεις πρέπει να χτίσουν «ανθεκτικότητα» (resilience). Αυτό σημαίνει διαφοροποίηση των προμηθευτών, επένδυση στην ενεργειακή αυτονομία και ευελιξία στις αγορές στόχους.

Η εξωστρέφεια παραμένει το μεγάλο ζητούμενο. Παρά την αύξηση των εξαγωγών τα τελευταία χρόνια, ο αριθμός των επιχειρήσεων που εξάγουν συστηματικά παραμένει περιορισμένος. Η καινοτομία είναι το «διαβατήριο» για τις διεθνείς αγορές. Χωρίς διαφοροποιημένο προϊόν ή υπηρεσία, η ελληνική επιχείρηση είναι αναγκασμένη να ανταγωνίζεται μόνο βάσει κόστους, μια μάχη που είναι δύσκολο να κερδηθεί έναντι χωρών με χαμηλότερο εργατικό κόστος.

Συμπεράσματα και η Επόμενη Μέρα

Κλείνοντας την ανάλυσή του, ο κ. Παπαδάκης στέλνει ένα μήνυμα αισιοδοξίας αλλά και ευθύνης. Η Ελλάδα διαθέτει εξαιρετικό ανθρώπινο δυναμικό, το οποίο συχνά διαπρέπει στο εξωτερικό. Το στοίχημα είναι να δημιουργηθούν οι συνθήκες εκείνες —σε επίπεδο διοίκησης και κράτους— που θα επιτρέψουν σε αυτό το δυναμικό να καινοτομήσει εντός των συνόρων. Η στρατηγική δεν είναι μια στατική διαδικασία, αλλά ένας ζωντανός οργανισμός που πρέπει να προσαρμόζεται διαρκώς. Οι επιχειρήσεις που θα τολμήσουν να επενδύσουν στο μέλλον, ακόμα και μέσα στην αβεβαιότητα, είναι αυτές που θα ηγηθούν της επόμενης ημέρας της ελληνικής οικονομίας.