Η τελευταία έκθεση της UBS για τον παγκόσμιο πλούτο (Global Wealth Report) προσφέρει μια διεισδυτική ματιά στην οικονομική πραγματικότητα της Ελλάδας για το 2026. Ενώ οι αριθμοί σε επίπεδο τίτλων μοιάζουν ενθαρρυντικοί, η λεπτομερής ανάλυση των δεδομένων αποκαλύπτει μια χώρα δύο ταχυτήτων, όπου η ανάκαμψη από την κρίση της προηγούμενης δεκαετίας έχει ωφελήσει δυσανάλογα τα ανώτερα οικονομικά στρώματα. Η Ελλάδα τοποθετείται πλέον στην 30ή θέση της παγκόσμιας κατάταξης με βάση τον μέσο καθαρό πλούτο ανά ενήλικα, μια θέση που αντικατοπτρίζει τόσο τη σταθεροποίηση της οικονομίας όσο και την άνοδο των αξιών στα ακίνητα και τις χρηματοπιστωτικές αγορές.
Η Παγίδα των Μέσων Όρων και η Διάμεση Πραγματικότητα
Για να κατανοήσει κανείς την πραγματική οικονομική κατάσταση του Έλληνα πολίτη, πρέπει να κοιτάξει πέρα από τον «μέσο όρο». Σύμφωνα με την UBS, ο μέσος πλούτος ανά ενήλικα στην Ελλάδα παρουσιάζει μια αξιοσημείωτη αύξηση, επηρεασμένος από την άνοδο των τιμών των ακινήτων και την ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας της χώρας. Ωστόσο, η «διάμεση» περιουσία —το σημείο δηλαδή όπου οι μισοί Έλληνες έχουν λιγότερα και οι άλλοι μισοί περισσότερα— παραμένει σημαντικά χαμηλότερη. Αυτή η απόσταση μεταξύ μέσου και διάμεσου πλούτου είναι ένας από τους πιο αξιόπιστους δείκτες οικονομικής ανισότητας.
Στην Ελλάδα, η συγκέντρωση πλούτου στην κορυφή της πυραμίδας είναι έντονη. Ενώ ο μέσος όρος διογκώνεται από τις περιουσίες των πολύ πλουσίων, ο «μέσος» πολίτης της μεσαίας τάξης βλέπει την καθαρή του θέση να αυξάνεται με πολύ πιο αργούς ρυθμούς, συχνά μη προλαβαίνοντας τον ρυθμό του πληθωρισμού στα βασικά αγαθά. Η έκθεση σημειώνει ότι η Ελλάδα έχει έναν από τους υψηλότερους συντελεστές Gini στην Ευρωζώνη όσον αφορά την κατανομή του πλούτου, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι καρποί της ανάπτυξης δεν διαχέονται ισομερώς.
Ο Χάρτης των Ελλήνων Εκατομμυριούχων
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία της έκθεσης είναι ο αριθμός των εκατομμυριούχων στην Ελλάδα. Παρά τις πολυετείς προκλήσεις, ο αριθμός των ατόμων με περιουσία άνω του ενός εκατομμυρίου δολαρίων έχει σημειώσει άνοδο. Αυτό οφείλεται σε τρεις κυρίως παράγοντες: την εκρηκτική άνοδο του real estate (ενισχυμένη από το πρόγραμμα Golden Visa και τις ξένες επενδύσεις), τη θετική πορεία του Χρηματιστηρίου Αθηνών και τη συσσώρευση κεφαλαίων σε επιχειρηματικούς ομίλους που εκμεταλλεύτηκαν την ψηφιακή μετάβαση και τα κεφάλαια του Ταμείου Ανάκαμψης.
- Οι εκατομμυριούχοι στην Ελλάδα υπολογίζονται πλέον σε δεκάδες χιλιάδες, με την πλειονότητα αυτών να κατέχει πλούτο που προέρχεται από ακίνητη περιουσία.
- Υπάρχει μια μικρή αλλά ισχυρή ομάδα «πολύ υψηλής καθαρής θέσης» (UHNWI) που ελέγχει σημαντικό μέρος του εθνικού πλούτου.
- Η άνοδος των αξιών στα νότια προάστια της Αθήνας και στα νησιά έχει μετατρέψει πολλούς παραδοσιακούς ιδιοκτήτες σε «εκατομμυριούχους στα χαρτιά», χωρίς απαραίτητα να έχουν αντίστοιχη ρευστότητα.
Ακίνητα: Ο Πυλώνας του Ελληνικού Πλούτου
Σε αντίθεση με τις χώρες της Βόρειας Ευρώπης, όπου οι μετοχές και τα ομόλογα αποτελούν μεγάλο μέρος του χαρτοφυλακίου των νοικοκυριών, στην Ελλάδα ο πλούτος παραμένει βαθιά ριζωμένος στα «τούβλα». Το 70-80% της καθαρής θέσης του μέσου Έλληνα ενήλικα προέρχεται από την ιδιοκατοίκηση ή την κατοχή ακινήτων. Αυτό αποτελεί ταυτόχρονα ευλογία και κατάρα. Από τη μία πλευρά, η άνοδος των τιμών των ακινήτων αυξάνει τον ονομαστικό πλούτο. Από την άλλη, δημιουργεί μια στεγαστική κρίση για τη νεότερη γενιά, η οποία αδυνατεί να εισέλθει στην αγορά, διευρύνοντας το χάσμα μεταξύ γενεών.
«Η ελληνική οικονομία ανακάμπτει, αλλά ο πλούτος που παράγεται μοιάζει να εγκλωβίζεται σε συγκεκριμένες γεωγραφικές ζώνες και κοινωνικές ομάδες, αφήνοντας τη διάμεση οικογένεια να παλεύει με το κόστος διαβίωσης», αναφέρει η ανάλυση της UBS.
Συμπερασματικά, η 30ή θέση της Ελλάδας στην παγκόσμια κατάταξη είναι μια νίκη γοήτρου που κρύβει όμως μια σκληρή πραγματικότητα. Η πρόκληση για τα επόμενα χρόνια δεν είναι μόνο η αύξηση του συνολικού πλούτου, αλλά η διασφάλιση ότι η ευημερία θα αποκτήσει πιο στέρεες και συμπεριληπτικές βάσεις, μειώνοντας την εξάρτηση από την υπερτίμηση των ακινήτων και ενισχύοντας τα πραγματικά διαθέσιμα εισοδήματα της μεσαίας τάξης.
