Σε μια κρίσιμη καμπή για την ευρωπαϊκή ενεργειακή στρατηγική, ο Υπουργός Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου έθεσε το ζήτημα της αναβάθμισης των δικτύων ως την απόλυτη προτεραιότητα για τη διασφάλιση της εθνικής και ευρωπαϊκής κυριαρχίας. Μιλώντας σε συνέδριο για τις υποδομές, ο κ. Παπασταύρου τόνισε ότι η μετάβαση στην πράσινη ενέργεια δεν μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την εγκατάσταση ανεμογεννητριών και φωτοβολταϊκών, αλλά απαιτεί μια ριζική αναθεώρηση του τρόπου με τον οποίο μεταφέρεται η ενέργεια πέρα από τα σύνορα.
Η υποδομή ως εγγύηση σταθερότητας
Σύμφωνα με τον Υπουργό, τα ισχυρά εθνικά και ευρωπαϊκά ενεργειακά δίκτυα αποτελούν τη «ραχοκοκαλιά» της σύγχρονης οικονομίας. Χωρίς επαρκείς διασυνδέσεις, η πλεονάζουσα ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές (ΑΠΕ) συχνά χάνεται ή οδηγεί σε αρνητικές τιμές που αποσταθεροποιούν την αγορά. «Η Ευρώπη δεν πρέπει να συμβιβαστεί», δήλωσε χαρακτηριστικά, υπονοώντας ότι οι καθυστερήσεις στις επενδύσεις υποδομών κοστίζουν ακριβά στους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις.
Η Ελλάδα, λόγω της γεωγραφικής της θέσης, επιδιώκει να καταστεί ενεργειακός κόμβος για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Ο κ. Παπασταύρου αναφέρθηκε εκτενώς στον «Κάθετο Διάδρομο» (Vertical Corridor), μια πρωτοβουλία που στοχεύει στη σύνδεση των συστημάτων μεταφοράς φυσικού αερίου και ενέργειας από την Ελλάδα προς τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και την Ουγγαρία, φτάνοντας μέχρι την Ουκρανία. Αυτό το έργο θεωρείται ζωτικής σημασίας για την απεξάρτηση της περιοχής από το ρωσικό αέριο και τη δημιουργία μιας πιο ρευστής και ανταγωνιστικής αγοράς.
Το κόστος της ενέργειας και η «πράσινη» πρόκληση
Ένα από τα κύρια σημεία της ομιλίας του ήταν η σχέση μεταξύ δικτύων και τιμών ρεύματος. Ο Υπουργός εξήγησε ότι οι συμφαιρότερες τιμές για τα νοικοκυριά δεν εξαρτώνται μόνο από το κόστος παραγωγής, αλλά και από τα τέλη χρήσης δικτύου και την αποφυγή της «συμφόρησης» (congestion) στις γραμμές μεταφοράς. Όταν τα δίκτυα είναι κορεσμένα, η φθηνή ενέργεια δεν μπορεί να φτάσει στα κέντρα κατανάλωσης, αναγκάζοντας το σύστημα να καταφύγει σε ακριβότερες, ρυπογόνες μονάδες βάσης.
Επιπλέον, ο κ. Παπασταύρου υπογράμμισε ότι η ενεργειακή ασφάλεια είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ικανότητα αποθήκευσης. Τα δίκτυα του μέλλοντος πρέπει να είναι «έξυπνα», επιτρέποντας την αμφίδρομη ροή ενέργειας και την ενσωμάτωση μεγάλων μονάδων μπαταριών. Αυτό απαιτεί τεράστια κεφάλαια, τα οποία, όπως σημείωσε, πρέπει να προέλθουν τόσο από δημόσιους όσο και από ιδιωτικούς πόρους, με τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων.
Γεωπολιτικές προεκτάσεις και το Great Sea Interconnector
Η συζήτηση δεν θα μπορούσε να παραλείψει το φιλόδοξο έργο Great Sea Interconnector, την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ. Ο Υπουργός χαρακτήρισε το έργο ως «γεωπολιτικό game-changer», καθώς θα τερματίσει την ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου και θα συνδέσει την Ευρώπη με τις ενεργειακές πηγές της Ανατολικής Μεσογείου. Παρά τις τεχνικές και πολιτικές δυσκολίες, η ελληνική κυβέρνηση παραμένει προσηλωμένη στην υλοποίησή του, θεωρώντας το ως το απόλυτο παράδειγμα του τι σημαίνει «ισχυρό δίκτυο» σε περιφερειακό επίπεδο.
- Ενίσχυση των διασυνοριακών διασυνδέσεων για τη μείωση των τιμών χονδρικής.
- Επιτάχυνση των επενδύσεων σε «έξυπνα δίκτυα» και αποθήκευση.
- Ανάδειξη της Ελλάδας σε εξαγωγέα πράσινης ενέργειας προς την Κεντρική Ευρώπη.
- Διασφάλιση της ενεργειακής αυτονομίας μέσω του Κάθετου Διαδρόμου.
Κλείνοντας, ο κ. Παπασταύρου απηύθυνε έκκληση για ταχύτερες αδειοδοτικές διαδικασίες σε ευρωπαϊκό επίπεδο. «Δεν μπορούμε να σχεδιάζουμε το 2030 με γραφειοκρατία του 1990», είπε, τονίζοντας ότι η κλιματική κρίση και οι γεωπολιτικές αναταράξεις δεν αφήνουν περιθώρια για εφησυχασμό. Η ασφάλεια του εφοδιασμού και η προστασία των ευάλωτων καταναλωτών περνούν μέσα από τους πυλώνες υψηλής τάσης και τους υποθαλάσσιους αγωγούς.
