Σε μια κρίσιμη καμπή για την ελληνική αγορά λιανικής τραπεζικής, ο Υπουργός Ανάπτυξης, Τάκης Θεοδωρικάκος, έθεσε το χρονοδιάγραμμα για τη ριζική αναθεώρηση του πλαισίου που διέπει τα καταναλωτικά δάνεια. Μιλώντας στην εφημερίδα «Ναυτεμπορική», ο υπουργός επιβεβαίωσε ότι τον προσεχή Ιούνιο θα κατατεθεί προς ψήφιση στη Βουλή το νομοσχέδιο που ενσωματώνει την ευρωπαϊκή οδηγία 2023/2225, καλύπτοντας δανειακές συμβάσεις ύψους έως και 100.000 ευρώ. Η κίνηση αυτή δεν αποτελεί απλώς μια τυπική εναρμόνιση με το κοινοτικό δίκαιο, αλλά μια προσπάθεια θωράκισης των καταναλωτών σε μια εποχή όπου το κόστος διαβίωσης και τα επιτόκια παραμένουν σε υψηλά επίπεδα.
Η Αρχιτεκτονική του Νέου Νόμου: Διαφάνεια και Προσυμβατική Ενημέρωση
Η βασική φιλοσοφία της νέας νομοθεσίας εδράζεται στην εξάλειψη των «γκρίζων ζωνών» κατά τη διαδικασία χορήγησης πίστωσης. Σύμφωνα με τον κ. Θεοδωρικάκο, οι τράπεζες και οι λοιποί πιστωτικοί φορείς θα υποχρεούνται πλέον σε μια εξαντλητική προσυμβατική ενημέρωση. Αυτό σημαίνει ότι ο δανειολήπτης πρέπει να γνωρίζει, με απόλυτη σαφήνεια και χωρίς ψιλά γράμματα, το συνολικό κόστος της πίστωσης, το εσης, το ετήσιο πραγματικό επιτόκιο (ΣΕΠΠΕ) και τις επιπτώσεις τυχόν καθυστερήσεων στις δόσεις.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη διαφήμιση των τραπεζικών προϊόντων. Ο νέος νόμος θα θέτει αυστηρά όρια στον τρόπο με τον οποίο προβάλλονται τα δάνεια, απαγορεύοντας πρακτικές που θα μπορούσαν να παραπλανήσουν τον καταναλωτή ως προς την ευκολία αποπληρωμής ή να τον ωθήσουν σε υπερχρέωση. Η λογική είναι ότι η πίστη πρέπει να είναι εργαλείο ανάπτυξης και όχι παγίδα φτώχειας. Επιπλέον, εισάγεται το δικαίωμα «υπαναχώρησης» χωρίς αιτιολογία εντός 14 ημερών, δίνοντας στον καταναλωτή το χρόνο να επανεκτιμήσει την απόφασή του σε ένα περιβάλλον χωρίς πίεση.
Η Ρύθμιση του «Buy Now, Pay Later» (BNPL)
Μια από τις σημαντικότερες καινοτομίες του νομοσχεδίου είναι η υπαγωγή των σύγχρονων μορφών πίστωσης, όπως το «Αγοράστε τώρα, πληρώστε αργότερα» (BNPL), σε αυστηρό κανονιστικό έλεγχο. Μέχρι σήμερα, πολλές από αυτές τις υπηρεσίες, που προσφέρονται κυρίως μέσω ψηφιακών πλατφορμών και fintech εταιρειών, λειτουργούσαν σε ένα καθεστώς περιορισμένης εποπτείας, καθώς αφορούσαν μικροποσά ή άτοκες δόσεις.
Ωστόσο, η ραγδαία εξάπλωσή τους, ειδικά στις νεότερες ηλικίες, έχει προκαλέσει ανησυχία στις ρυθμιστικές αρχές για τον κίνδυνο συσσώρευσης χρέους που περνά «κάτω από το ραντάρ» του επίσημου τραπεζικού συστήματος. Ο νέος νόμος θα απαιτεί από τους παρόχους BNPL να διενεργούν ουσιαστικούς ελέγχους πιστοληπτικής ικανότητας, διασφαλίζοντας ότι ο πελάτης έχει τη δυνατότητα να αποπληρώσει το χρέος του χωρίς να διακινδυνεύσει την οικονομική του σταθερότητα. Αυτό αποτελεί ένα μεγάλο βήμα για τον εκσυγχρονισμό της ελληνικής αγοράς, η οποία ακολουθεί τις διεθνείς τάσεις της ψηφιακής οικονομίας.
Προστασία Ευάλωτων και το «Δικαίωμα στη Λήθη»
Στο πλαίσιο της κοινωνικής διάστασης του νόμου, ο κ. Θεοδωρικάκος υπογράμμισε τη σημασία της δίκαιης πρόσβασης στην πίστη. Μια εμβληματική πρόβλεψη της ευρωπαϊκής οδηγίας που ενσωματώνεται είναι το «δικαίωμα στη λήθη» για άτομα που έχουν επιβιώσει από σοβαρές ασθένειες, όπως ο καρκίνος. Μετά από ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα από την ολοκλήρωση της θεραπείας, το ιατρικό ιστορικό δεν θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως αρνητικός παράγοντας για την αξιολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας ή την επιβολή υψηλότερων ασφαλίστρων σε δάνεια που συνδέονται με ασφάλιση ζωής.
Παράλληλα, ενισχύεται ο ρόλος των φορέων εναλλακτικής επίλυσης διαφορών. Στόχος είναι οι τυχόν προστριβές μεταξύ καταναλωτών και τραπεζών να λύνονται γρήγορα και εξωδικαστικά, μειώνοντας το κόστος και την ταλαιπωρία για τον πολίτη. Ο Υπουργός Ανάπτυξης κατέστησε σαφές ότι η κυβέρνηση επιδιώκει μια ισορροπία: από τη μία την ενίσχυση της ρευστότητας στην αγορά και από την άλλη την απόλυτη προστασία του καταναλωτή από καταχρηστικές πρακτικές.
Οικονομικές Προεκτάσεις και Ανταγωνισμός
Η ψήφιση του νόμου τον Ιούνιο αναμένεται να αναδιατάξει το τοπίο του ανταγωνισμού. Με τους νέους κανόνες, οι παραδοσιακές τράπεζες και οι νέοι παίκτες (fintechs) θα αγωνίζονται σε ένα πιο επίπεδο πεδίο ανταγωνισμού (level playing field). Η υποχρέωση για διαφάνεια μπορεί αρχικά να αυξήσει το διοικητικό κόστος για τις εταιρείες, αλλά μακροπρόθεσμα εκτιμάται ότι θα μειώσει τα ποσοστά των μη εξυπηρετούμενων δανείων στην κατηγορία της καταναλωτικής πίστης.
Σε μια περίοδο που η ελληνική οικονομία αναζητά ρυθμούς ανάπτυξης μέσω της κατανάλωσης, η καθαρότητα στους κανόνες του παιχνιδιού είναι απαραίτητη. Ο κ. Θεοδωρικάκος, μέσω της «Ναυτεμπορικής», έστειλε ένα μήνυμα σταθερότητας, τονίζοντας ότι η κυβέρνηση παρακολουθεί στενά την αγορά και παρεμβαίνει όπου παρατηρούνται στρεβλώσεις. Το στοίχημα πλέον μεταφέρεται στη Βουλή, όπου η συζήτηση αναμένεται με μεγάλο ενδιαφέρον από τον επιχειρηματικό και τραπεζικό κόσμο.
