Η εικόνα των ηλεκτρικών πατινιών που ελίσσονται ανάμεσα σε αυτοκίνητα στις κεντρικές λεωφόρους της Αθήνας ή εγκαταλείπονται άτακτα σε πεζοδρόμια, εμποδίζοντας την κίνηση των πεζών, φαίνεται πως πλησιάζει στο τέλος της. Το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, ανταποκρινόμενο στις αυξανόμενες πιέσεις για την οδική ασφάλεια και την εύρυθμη λειτουργία των πόλεων, έθεσε σε δημόσια διαβούλευση ένα νομοσχέδιο που φιλοδοξεί να μετατρέψει τα Ελαφρά Προσωπικά Ηλεκτρικά Οχήματα (ΕΠΗΟ) από «πονοκέφαλο» σε ένα οργανωμένο κομμάτι του αστικού ιστού.

Η ηλικιακή «κόκκινη γραμμή» και η ασφάλεια των ανηλίκων

Μία από τις πλέον εμβληματικές αλλαγές που εισάγει το νομοσχέδιο είναι η απαγόρευση χρήσης ηλεκτρικών πατινιών από άτομα κάτω των 17 ετών. Μέχρι σήμερα, η χρήση τους από εφήβους και παιδιά ήταν μια γκρίζα ζώνη, με αποτέλεσμα την αύξηση των ατυχημάτων σε ηλικιακές ομάδες που συχνά στερούνται κυκλοφοριακής αγωγής. Η επιλογή του ορίου των 17 ετών δεν είναι τυχαία, καθώς ευθυγραμμίζεται με την ηλικία στην οποία επιτρέπεται η συνοδευόμενη οδήγηση αυτοκινήτου, υποδηλώνοντας ότι το κράτος θεωρεί πλέον το πατίνι ως ένα κανονικό όχημα και όχι ως παιχνίδι.

Παράλληλα, η χρήση κράνους καθίσταται υποχρεωτική για όλους τους χρήστες, ανεξαρτήτως ηλικίας ή τοποθεσίας κίνησης. Η συμμόρφωση με αυτό το μέτρο θα ελέγχεται αυστηρά από την Τροχαία, με τα πρόστιμα να αναμένεται να είναι τσουχτερά. Η κυβέρνηση επιχειρεί έτσι να περιορίσει τους σοβαρούς τραυματισμούς κεφαλής, οι οποίοι αποτελούν το μεγαλύτερο ποσοστό των τραυματισμών σε ατυχήματα με ΕΠΗΟ διεθνώς.

Υποχρεωτική ασφάλιση: Το τέλος της ανωνυμίας των ζημιών

Ίσως η πιο πολυσυζητημένη διάταξη του νέου νομοσχεδίου είναι η καθιέρωση υποχρεωτικής ασφάλισης αστικής ευθύνης προς τρίτους. Μέχρι τώρα, σε περίπτωση σύγκρουσης πατινιού με πεζό ή αυτοκίνητο, η αποζημίωση ήταν μια δαιδαλώδης και συχνά αδιέξοδη διαδικασία. Με τη νέα ρύθμιση, κάθε ιδιοκτήτης ή εταιρεία ενοικίασης θα πρέπει να διαθέτει ασφαλιστήριο συμβόλαιο που θα καλύπτει σωματικές βλάβες και υλικές ζημιές.

Αυτό το μέτρο αναμένεται να φέρει σημαντικές αλλαγές στην αγορά. Οι εταιρείες διαμοιρασμού (sharing economy) θα δουν τα λειτουργικά τους κόστη να αυξάνονται, κάτι που ενδεχομένως να μετακυλιστεί στον τελικό χρήστη. Από την άλλη πλευρά, οι ιδιώτες κάτοχοι πατινιών θα πρέπει να εντάξουν το όχημά τους σε μια κατηγορία παρόμοια με αυτή των μοτοποδηλάτων, γεγονός που προσδίδει μια αίσθηση σοβαρότητας και ευθύνης στη χρήση τους.

Ταχύτητα, υποδομές και το «μοντέλο του Παρισιού»

Το νομοσχέδιο επιβεβαιώνει το ανώτατο όριο ταχύτητας στα 25 χλμ./ώρα, ενώ σε περιοχές με αυξημένη κίνηση πεζών, οι δήμοι θα έχουν τη δυνατότητα να επιβάλλουν ακόμη χαμηλότερα όρια, έως και 6 χλμ./ώρα. Το ζήτημα της στάθμευσης παραμένει επίσης στο επίκεντρο, με πρόβλεψη για συγκεκριμένες ζώνες εναπόθεσης των οχημάτων, ώστε να σταματήσει η κατάληψη των πεζοδρομίων.

Η Ελλάδα φαίνεται να ακολουθεί μια μέση οδό. Ενώ πόλεις όπως το Παρίσι επέλεξαν την πλήρη απαγόρευση των ενοικιαζόμενων πατινιών μετά από δημοψήφισμα, η Αθήνα και οι υπόλοιπες ελληνικές πόλεις επιλέγουν τη ρύθμιση. Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν: χωρίς την παράλληλη δημιουργία ασφαλών ποδηλατοδρόμων, κανένα νομοσχέδιο δεν μπορεί να εγγυηθεί την ασφάλεια. Όσο τα πατίνια αναγκάζονται να μοιράζονται τον δρόμο με λεωφορεία και φορτηγά, ο κίνδυνος θα παραμένει υπαρκτός.

Η πρόκληση της αστυνόμευσης

Το μεγάλο ερώτημα που παραμένει είναι η εφαρμογή των μέτρων. Η ελληνική πραγματικότητα έχει δείξει ότι η θέσπιση νόμων είναι το εύκολο κομμάτι, ενώ ο έλεγχος είναι το δύσκολο. Πώς θα ελέγχει η Τροχαία την ηλικία του αναβάτη σε πραγματικό χρόνο; Πώς θα διαπιστώνεται αν ένα πατίνι είναι ασφαλισμένο χωρίς εμφανή πινακίδα κυκλοφορίας; Το νομοσχέδιο προβλέπει την έκδοση ειδικού σήματος ή QR code, όμως η πρακτική εφαρμογή αυτού του συστήματος θα κρίνει την επιτυχία της μεταρρύθμισης.

Συμπερασματικά, το νέο πλαίσιο για τα ηλεκτρικά πατίνια είναι μια αναγκαία προσαρμογή στην τεχνολογική εξέλιξη. Η μικροκινητικότητα είναι απαραίτητη για τη μείωση των ρύπων και την αποσυμφόρηση των πόλεων, αλλά δεν μπορεί να λειτουργεί εις βάρος της δημόσιας ασφάλειας. Η μετάβαση από το «παιχνίδι» στο «όχημα» είναι πλέον επίσημη.