Σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών αναταράξεων και οικονομικού ανασχηματισμού, ο ρόλος του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου (ΠΔΠ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναδεικνύεται σε κάτι πολύ παραπάνω από ένα απλό άθροισμα κονδυλίων. Ο πρόεδρος του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Πειραιώς (ΕΒΕΠ), Βασίλης Κορκίδης, με πρόσφατες παρεμβάσεις του, έθεσε το δάκτυλο επί τον τύπον των ήλων: ο νέος προϋπολογισμός δεν είναι μια στεγνή λογιστική άσκηση, αλλά το κεντρικό πολιτικό και αναπτυξιακό εργαλείο που θα καθορίσει την επιβίωση της ευρωπαϊκής οικονομίας στον 21ο αιώνα.

Πέρα από τους Αριθμούς: Ένα Μανιφέστο Ανθεκτικότητας

Η τοποθέτηση του ΕΒΕΠ έρχεται σε μια κρίσιμη συγκυρία. Με την Ευρώπη να προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ενεργειακή κρίση, τον πληθωρισμό και την ανάγκη για ταχεία απανθρακοποίηση, ο προϋπολογισμός της περιόδου 2021-2027, ενισχυμένος από το εργαλείο NextGenerationEU, αποτελεί το «βαρύ πυροβολικό» της Ένωσης. Σύμφωνα με τον κ. Κορκίδη, η στρατηγική αυτή στόχευση δεν αφορά μόνο τα μεγάλα κράτη-μέλη, αλλά κυρίως τις οικονομίες της περιφέρειας, όπως η ελληνική, που καλούνται να καλύψουν το επενδυτικό κενό δεκαετιών.

Ο πρόεδρος του ΕΒΕΠ τονίζει ότι η «διπλή μετάβαση» (πράσινη και ψηφιακή) απαιτεί κεφάλαια που ο ιδιωτικός τομέας από μόνος του αδυνατεί να καλύψει, ειδικά στο τρέχον περιβάλλον υψηλών επιτοκίων. Ο προϋπολογισμός λειτουργεί ως εγγυητής και μοχλός κινητοποίησης ιδιωτικών επενδύσεων, δημιουργώντας ένα δίχτυ ασφαλείας για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜμΕ) που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής επιχειρηματικότητας.

Ο Πειραιάς ως Κόμβος και το Στοίχημα της Γαλάζιας Οικονομίας

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται από το ΕΒΕΠ στην αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων για την ενίσχυση της ναυτιλίας και των λιμενικών υποδομών. Ο Πειραιάς, ως η κύρια πύλη της Ευρώπης προς την Ανατολή, βρίσκεται στο επίκεντρο αυτού του σχεδιασμού. Ο νέος προϋπολογισμός προβλέπει σημαντικά κονδύλια για τον εκσυγχρονισμό των λιμένων, την ηλεκτροδότηση των πλοίων (cold ironing) και την ανάπτυξη εναλλακτικών καυσίμων.

  • Ενίσχυση της συνδεσιμότητας των διευρωπαϊκών δικτύων μεταφορών (TEN-T).
  • Χρηματοδότηση καινοτόμων λύσεων για τη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος της ναυτιλίας.
  • Στήριξη των ναυπηγοεπισκευαστικών δραστηριοτήτων μέσω προγραμμάτων κατάρτισης και ψηφιακού μετασχηματισμού.

Για την επιχειρηματική κοινότητα του Πειραιά, η ορθή απορρόφηση αυτών των πόρων δεν είναι απλώς ευκαιρία, αλλά όρος για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας έναντι λιμένων της Βόρειας Ευρώπης και της Ασίας. Ο κ. Κορκίδης επισημαίνει ότι η γραφειοκρατία παραμένει ο μεγαλύτερος εχθρός, καλώντας την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να απλοποιήσει τις διαδικασίες πρόσβασης, ειδικά για τις μικρότερες επιχειρήσεις του κλάδου.

Η Πρόκληση της Στρατηγικής Αυτονομίας

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της ανάλυσης του ΕΒΕΠ είναι η σύνδεση του προϋπολογισμού με την έννοια της «Στρατηγικής Αυτονομίας». Μετά την πανδημία και την εισβολή στην Ουκρανία, η ΕΕ συνειδητοποίησε την επικίνδυνη εξάρτησή της από τρίτες χώρες σε κρίσιμους τομείς όπως η ενέργεια, οι πρώτες ύλες και η τεχνολογία των ημιαγωγών. Ο νέος προϋπολογισμός κατευθύνει πόρους προς την επανεκβιομηχάνιση της Ευρώπης.

«Δεν μπορούμε να μιλάμε για ισχυρή Ευρώπη αν δεν επενδύσουμε στην παραγωγική μας βάση. Ο προϋπολογισμός πρέπει να είναι η ασπίδα μας απέναντι στον προστατευτισμό των ΗΠΑ και την επιθετική εμπορική πολιτική της Κίνας», αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ. Κορκίδης.

Αυτή η προσέγγιση απαιτεί μια αλλαγή παραδείγματος. Αντί για οριζόντιες επιδοτήσεις, η έμφαση δίνεται πλέον σε στοχευμένα προγράμματα όπως το InvestEU και το Horizon Europe, που προωθούν την έρευνα και την ανάπτυξη σε τομείς αιχμής. Για την Ελλάδα, αυτό σημαίνει μια μοναδική ευκαιρία να αναβαθμίσει την παραγωγική της δομή, ξεφεύγοντας από το μοντέλο της χαμηλής προστιθέμενης αξίας.

Συμπεράσματα και Προοπτικές

Καταλήγοντας, ο πρόεδρος του ΕΒΕΠ υπογραμμίζει ότι η επιτυχία του νέου προϋπολογισμού θα κριθεί από την ταχύτητα υλοποίησης στο πεδίο. Η Ελλάδα έχει στη διάθεσή της ένα ιστορικά υψηλό πακέτο πόρων (άνω των 70 δισ. ευρώ συνολικά), το οποίο πρέπει να διοχετευθεί στην πραγματική οικονομία χωρίς καθυστερήσεις. Η συνεργασία μεταξύ κράτους, επιμελητηρίων και τραπεζικού συστήματος είναι απαραίτητη για να διασφαλιστεί ότι ούτε ένα ευρώ δεν θα πάει χαμένο.

Ο νέος προϋπολογισμός της ΕΕ είναι, εν τέλει, ένα στοίχημα για το μέλλον της επόμενης γενιάς. Όπως τονίζει το ΕΒΕΠ, η ανάπτυξη δεν μπορεί να είναι μόνο αριθμητική· πρέπει να είναι συμπεριληπτική, βιώσιμη και ψηφιακά προηγμένη. Ο Πειραιάς και η ελληνική επιχειρηματικότητα δηλώνουν έτοιμοι να πρωταγωνιστήσουν σε αυτή τη νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική.