Η 4η Ιουλίου 2026 βρίσκει την Ευρώπη σε μια κρίσιμη καμπή για την ψηφιακή της κυριαρχία. Με την πλήρη εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Κανονισμού για την Τεχνητή Νοημοσύνη (EU AI Act), το ενδιαφέρον μετατοπίζεται πλέον από τις Βρυξέλλες στην Αθήνα. Το ερώτημα που πλανάται πάνω από το Μέγαρο Μαξίμου και το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης είναι σαφές αλλά δυσεπίλυτο: Ποιος θα έχει το «πάνω χέρι» στον έλεγχο των αλγορίθμων στην ελληνική επικράτεια;

Η Αρχή που αναζητείται

Παρά τις προπαρασκευαστικές εργασίες της Συμβουλευτικής Επιτροπής για την Τεχνητή Νοημοσύνη, με επικεφαλής τον καθηγητή Κωνσταντίνο Δασκαλάκη, το τοπίο παραμένει θολό. Η Ελλάδα καλείται να ορίσει μια εθνική εποπτική αρχή που θα διασφαλίζει τη συμμόρφωση των εταιρειών με τους νέους κανόνες. Οι επιλογές είναι δύο: είτε η δημιουργία ενός νέου, αυτόνομου φορέα, είτε η διεύρυνση των αρμοδιοτήτων μιας υφιστάμενης αρχής, όπως η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (ΑΠΔΠΧ).

Το πρόβλημα με τη δεύτερη λύση είναι η ήδη επιβαρυμένη ατζέντα της Αρχής. Με την έκρηξη των υποθέσεων κυβερνοασφάλειας και προστασίας προσωπικών δεδομένων, η προσθήκη του ελέγχου των «συστημάτων υψηλού κινδύνου» AI θα μπορούσε να οδηγήσει σε διοικητική παράλυση. Από την άλλη, ένας νέος φορέας απαιτεί χρόνο, στελέχωση με εξειδικευμένο προσωπικό (που σπανίζει) και σημαντικούς πόρους από τον κρατικό προϋπολογισμό.

Τα «γκρίζα» σημεία της εφαρμογής

Ένα από τα σημαντικότερα «γκρίζα» σημεία αφορά τη χρήση της AI από τις δημόσιες αρχές. Ο Κανονισμός απαγορεύει ρητά την κοινωνική βαθμολόγηση (social scoring) και την προγνωστική αστυνόμευση, αλλά αφήνει παράθυρα για τη χρήση βιομετρικής ταυτοποίησης σε πραγματικό χρόνο για λόγους εθνικής ασφάλειας. Στην Ελλάδα, η συζήτηση για τις υποκλοπές και την κρατική επιτήρηση είναι ακόμα νωπή, καθιστώντας την εφαρμογή αυτών των εξαιρέσεων ένα πολιτικό «ναρκοπέδιο».

  • Ποιος θα ελέγχει αν ένας αλγόριθμος που χρησιμοποιείται από την ΕΛ.ΑΣ. είναι όντως διαφανής;
  • Πώς θα διασφαλιστεί ότι τα δεδομένα των Ελλήνων πολιτών δεν χρησιμοποιούνται για την εκπαίδευση μοντέλων χωρίς τη συγκατάθεσή τους;
  • Ποια θα είναι η διαδικασία για τις επιχειρήσεις που θέλουν να εισέλθουν στο «sandbox» (δοκιμαστήριο) καινοτομίας;
«Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι απλώς ένα εργαλείο παραγωγικότητας, είναι ένας νέος τρόπος άσκησης εξουσίας. Αν η εποπτεία της στην Ελλάδα γίνει με όρους γραφειοκρατικού παρελθόντος, θα αποτύχουμε διπλά: και στην προστασία των δικαιωμάτων και στην ανάπτυξη», αναφέρει πηγή κοντά στη διαβούλευση.

Η Πρόκληση για τις Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις

Για την ελληνική αγορά, που αποτελείται κατά 95% από μικρομεσαίες επιχειρήσεις, το κόστος συμμόρφωσης με το AI Act είναι ο «ελέφαντας στο δωμάτιο». Οι απαιτήσεις για τεχνική τεκμηρίωση, διαχείριση κινδύνων και ανθρώπινη εποπτεία (human oversight) είναι δυσβάσταχτες για μια startup ή μια μικρή εταιρεία πληροφορικής. Αν η ελληνική πολιτεία δεν δημιουργήσει άμεσα τις υποδομές για το «Regulatory Sandbox», η καινοτομία κινδυνεύει να μεταναστεύσει σε χώρες με πιο ευέλικτο πλαίσιο.

Επιπλέον, υπάρχει ο κίνδυνος του «Forum Shopping». Αν η Ελλάδα υιοθετήσει μια υπερβολικά αυστηρή ή ασαφή ερμηνεία του Κανονισμού, οι μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες θα προτιμήσουν να δηλώσουν έδρα σε άλλες χώρες της ΕΕ, στερώντας από τη χώρα επενδύσεις και τεχνογνωσία. Η ισορροπία μεταξύ ασφάλειας και ανταγωνιστικότητας είναι το μεγάλο στοίχημα του 2026.

Συμπέρασμα

Η Ελλάδα βρίσκεται σε ένα σταυροδρόμι. Η επιτυχία του ελληνικού AI Act δεν θα κριθεί από τις διακηρύξεις, αλλά από την ικανότητα του κράτους να στελεχώσει μια αρχή που θα καταλαβαίνει τον κώδικα εξίσου καλά με τον νόμο. Χωρίς σαφήνεια στις αρμοδιότητες και χωρίς στήριξη των εγχώριων δημιουργών, η Τεχνητή Νοημοσύνη στην Ελλάδα θα παραμείνει μια «γκρίζα ζώνη» ανάμεσα στις υποσχέσεις του μέλλοντος και τις αγκυλώσεις του παρόντος.