Η πρόσφατη δήλωση του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη ότι η ολοκλήρωση του Εθνικού Κτηματολογίου «κλείνει μια εκκρεμότητα 200 ετών» δεν αποτελεί απλώς μια πολιτική αποτίμηση, αλλά μια παραδοχή για το μέγεθος της θεσμικής υστέρησης που ταλαιπώρησε το ελληνικό κράτος από την ίδρυσή του. Για δεκαετίες, η απουσία ενός σαφούς, ψηφιακού και αδιαμφισβήτητου μητρώου ιδιοκτησίας αποτελούσε την «αχίλλειο πτέρνα» της ελληνικής οικονομίας, τροφοδοτώντας τη διαφθορά, την αυθαιρεσία και τις ατέρμονες δικαστικές διαμάχες.
Η Ιστορική Αναδρομή και το Ψηφιακό Άλμα
Από την εποχή του Όθωνα, όταν έγιναν οι πρώτες δειλές προσπάθειες για τη χαρτογράφηση της ελληνικής γης, μέχρι τις αποσπασματικές πρωτοβουλίες των τελών του 20ού αιώνα, η Ελλάδα παρέμενε η μοναδική χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης χωρίς πλήρες κτηματολόγιο. Η μετάβαση από το αναχρονιστικό σύστημα των Υποθηκοφυλακείων —όπου η αναζήτηση γινόταν με βάση το πρόσωπο και όχι το ακίνητο— στο Κτηματολόγιο, αποτελεί μια δομική μεταρρύθμιση που αλλάζει το DNA της δημόσιας διοίκησης.
Η τρέχουσα φάση της ολοκλήρωσης δεν αφορά μόνο τη συλλογή δηλώσεων, αλλά την πλήρη ψηφιοποίηση των αρχείων. Με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης και προηγμένων γεωγραφικών συστημάτων πληροφοριών (GIS), το κράτος μπορεί πλέον να ταυτοποιεί αυθαίρετες κατασκευές, να προστατεύει τις δασικές εκτάσεις και να διασφαλίζει τη δημόσια περιουσία με ακρίβεια εκατοστού. Ο «Ψηφιακός Φάκελος Μεταβίβασης Ακινήτου» είναι το επιστέγασμα αυτής της προσπάθειας, μειώνοντας τον χρόνο των συναλλαγών από μήνες σε λίγες ημέρες.
Οικονομικές Προεκτάσεις και Επενδυτική Ασφάλεια
Στον πυρήνα της μεταρρύθμισης βρίσκεται η έννοια της «ασφάλειας δικαίου». Για έναν ξένο ή εγχώριο επενδυτή, η βεβαιότητα ότι οι τίτλοι ιδιοκτησίας είναι θωρακισμένοι αποτελεί προαπαιτούμενο για οποιαδήποτε κεφαλαιακή τοποθέτηση. Η ολοκλήρωση του Κτηματολογίου αναμένεται να απελευθερώσει αξία δισεκατομμυρίων ευρώ που παρέμενε εγκλωβισμένη σε «γκρίζες ζώνες» ιδιοκτησίας.
- Εξάλειψη των δικαστικών εμπλοκών που κρατούσαν ακίνητα σε ομηρία για γενιές.
- Διευκόλυνση των τραπεζικών δανειοδοτήσεων με βάση σαφείς εγγυήσεις.
- Αύξηση των εσόδων του κράτους μέσω της ορθής φορολόγησης της πραγματικής ακίνητης περιουσίας.
- Προστασία του περιβάλλοντος μέσω του οριστικού καθορισμού των δασικών χαρτών και της γραμμής αιγιαλού.
Ωστόσο, η πρόκληση της «επόμενης ημέρας» παραμένει η διαχείριση των ακινήτων «αγνώστου ιδιοκτήτη». Χιλιάδες εκτάσεις, κυρίως στην επαρχία, κινδυνεύουν να περιέλθουν στο Δημόσιο αν δεν υπάρξει μέριμνα για τους πολίτες που, λόγω αμέλειας ή οικονομικής αδυναμίας, δεν ολοκλήρωσαν τις δηλώσεις τους. Η κυβέρνηση καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην αυστηρή τήρηση των προθεσμιών και την κοινωνική δικαιοσύνη.
Το Στοίχημα της Τεχνητής Νοημοσύνης
«Δεν φτιάχνουμε απλώς έναν κατάλογο ακινήτων, αλλά την υποδομή πάνω στην οποία θα χτιστεί η Ελλάδα του 21ου αιώνα», τόνισε ο Πρωθυπουργός.
Η ενσωμάτωση εργαλείων AI για τον νομικό έλεγχο των συμβολαίων αποτελεί την επόμενη μεγάλη τομή. Η δυνατότητα των αλγορίθμων να εντοπίζουν ασυμφωνίες σε ιστορικούς τίτλους ιδιοκτησίας και να προτείνουν λύσεις θα αποσυμφορήσει τα δικαστήρια και τις υπηρεσίες δόμησης. Η Ελλάδα, από ουραγός, φιλοδοξεί να γίνει παράδειγμα προς μίμηση στην ψηφιακή διακυβέρνηση γης, αξιοποιώντας πόρους από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Συμπερασματικά, το Κτηματολόγιο δεν είναι ένα τεχνικό έργο, αλλά μια πολιτική πράξη εκσυγχρονισμού. Η επιτυχία του θα κριθεί από την ευκολία με την οποία ο πολίτης θα αλληλεπιδρά με το σύστημα και από την ικανότητα του κράτους να διατηρήσει την εγκυρότητα των δεδομένων σε βάθος χρόνου. Η «εκκρεμότητα των 200 ετών» κλείνει, αλλά η ευθύνη για τη σωστή λειτουργία της νέας ψηφιακής πραγματικότητας μόλις ξεκινά.
