Η Ελλάδα, μια χώρα που για δεκαετίες βασιζόταν στην απαράμιλλη φυσική της ομορφιά και το αρχαίο της κάλλος για να προσελκύσει το ενδιαφέρον του διεθνούς κινηματογράφου, βρίσκεται πλέον σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Η εποχή όπου η χώρα αποτελούσε απλώς ένα «όμορφο σκηνικό» έχει παρέλθει. Σήμερα, η δημιουργία του ΕΚΚΟΜΕΔ (Εθνικό Κέντρο Κινηματογράφου, Οπτικοακουστικών Μέσων και Δημιουργίας) σηματοδοτεί την έναρξη μιας νέας, πιο συγκροτημένης προσπάθειας για την οικοδόμηση μιας στιβαρής οπτικοακουστικής βιομηχανίας που δεν θα εξαρτάται μόνο από τον ήλιο και τη θάλασσα, αλλά από τις υποδομές, τα κίνητρα και το ανθρώπινο δυναμικό της.
Σε μια εκτενή συνέντευξη στο Fortune Greece, ο διευθύνων σύμβουλος του νέου φορέα, Λεωνίδας Χριστόπουλος, περιγράφει το όραμα για τη μετατροπή της Ελλάδας σε ένα πανευρωπαϊκό καλλιτεχνικό hub. Ο ΕΚΚΟΜΕΔ προέκυψε από τη συγχώνευση του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου (ΕΚΚ) και του ΕΚΟΜΕ, μια κίνηση που στόχευε στον τερματισμό του κατακερματισμού των αρμοδιοτήτων και στην παροχή μιας «μιας στάσης» (one-stop-shop) για τους δημιουργούς και τους επενδυτές. Το στοίχημα είναι μεγάλο: πώς μπορεί η Ελλάδα να προσελκύσει παραγωγές επιπέδου Netflix ή σκηνοθέτες όπως ο Κρίστοφερ Νόλαν, χωρίς ταυτόχρονα να παραμελήσει τον ανεξάρτητο Έλληνα δημιουργό που παλεύει για χρηματοδότηση;
Ο Εξορθολογισμός των Κινήτρων και το Cash Rebate
Το βασικό εργαλείο στην εργαλειοθήκη του κ. Χριστόπουλου είναι το περίφημο cash rebate, το οποίο στην Ελλάδα αγγίζει το 40%. Ωστόσο, το παρελθόν του ΕΚΟΜΕ σημαδεύτηκε από καθυστερήσεις στις πληρωμές και γραφειοκρατικά προσκόμματα που κλόνισαν την αξιοπιστία της χώρας στη διεθνή αγορά. Η νέα διοίκηση του ΕΚΚΟΜΕΔ εστιάζει στον πλήρη ψηφιακό μετασχηματισμό των διαδικασιών. Στόχος είναι η επιτάχυνση των ελέγχων και η διασφάλιση ότι οι παραγωγοί θα λαμβάνουν τις επιστροφές τους σε εύλογο χρονικό διάστημα.
Ο κ. Χριστόπουλος τονίζει ότι το cash rebate δεν είναι απλώς μια επιδότηση, αλλά ένα επενδυτικό εργαλείο με τεράστιο πολλαπλασιαστή για την ελληνική οικονομία. Κάθε ευρώ που επιστρέφεται σε μια παραγωγή, μεταφράζεται σε πολλαπλάσια έσοδα για την τοπική αγορά: από ξενοδοχεία και catering μέχρι τεχνικούς, μεταφορές και τοπικούς προμηθευτές. Επιπλέον, η ενίσχυση του tax shelter (φορολογική ελάφρυνση) λειτουργεί συμπληρωματικά, καθιστώντας το ελληνικό πακέτο κινήτρων ένα από τα πιο ανταγωνιστικά στην Ευρώπη.
Η Πρόκληση της Ανεξάρτητης Δημιουργίας
Μια από τις μεγαλύτερες ανησυχίες της εγχώριας κινηματογραφικής κοινότητας ήταν ότι η έμφαση στις μεγάλες διεθνείς παραγωγές θα οδηγούσε στην περιθωριοποίηση του ελληνικού καλλιτεχνικού κινηματογράφου. Ο κ. Χριστόπουλος είναι σαφής: ο ΕΚΚΟΜΕΔ δεν είναι μόνο για το Χόλιγουντ. Η συγχώνευση με το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου διασφαλίζει ότι η πολιτιστική διάσταση της δημιουργίας παραμένει στον πυρήνα του φορέα.
«Θέλουμε να δημιουργήσουμε μια γέφυρα», αναφέρει χαρακτηριστικά. Η στρατηγική περιλαμβάνει την ενίσχυση των προγραμμάτων χρηματοδότησης για ταινίες μικρού μήκους, ντοκιμαντέρ και την πρώτη ταινία νέων δημιουργών. Παράλληλα, προωθείται η εξωστρέφεια των Ελλήνων παραγωγών μέσω της συμμετοχής σε διεθνή φεστιβάλ και αγορές (όπως οι Κάννες και η Μπερλινάλε), ώστε οι ελληνικές ιστορίες να βρουν τον δρόμο τους προς το παγκόσμιο κοινό. Η επιτυχία ταινιών όπως αυτές του Γιώργου Λάνθιμου ή της Αθηνάς Ραχήλ Τσαγγάρη έχει ανοίξει τον δρόμο, και ο ΕΚΚΟΜΕΔ καλείται να τον διευρύνει.
Υποδομές και Εκπαίδευση: Το Μέλλον πέρα από την Κάμερα
Για να καταστεί η Ελλάδα πραγματικό hub, δεν αρκούν τα κίνητρα. Χρειάζονται σύγχρονα studios και εξειδικευμένο προσωπικό. Ο κ. Χριστόπουλος επισημαίνει την ανάγκη για επενδύσεις σε υποδομές, όπως αυτές που ήδη δρομολογούνται στη Θέρμη της Θεσσαλονίκης και στην Αττική. Ταυτόχρονα, ο ΕΚΚΟΜΕΔ δίνει έμφαση στην οπτικοακουστική παιδεία και την επαγγελματική κατάρτιση. Η έλλειψη εξειδικευμένων τεχνικών (location managers, line producers, post-production specialists) είναι ένα πρόβλημα που πρέπει να αντιμετωπιστεί άμεσα.
Επιπλέον, ο τομέας του gaming και του animation αποτελεί βασικό πυλώνα της νέας στρατηγικής. Η παγκόσμια βιομηχανία των βιντεοπαιχνιδιών ξεπερνά σε τζίρο τον κινηματογράφο και τη μουσική μαζί, και η Ελλάδα διαθέτει ένα αναπτυσσόμενο οικοσύστημα από developers που χρειάζονται στήριξη. Ο ΕΚΚΟΜΕΔ σκοπεύει να εντάξει αυτά τα δημιουργικά μέσα στα χρηματοδοτικά του εργαλεία, αναγνωρίζοντας ότι η δημιουργικότητα στον 21ο αιώνα είναι ψηφιακή και διαδραστική.
Συμπέρασμα: Μια Νέα Σελίδα
Η αποστολή του ΕΚΚΟΜΕΔ, όπως την περιγράφει ο Λεωνίδας Χριστόπουλος, είναι φιλόδοξη αλλά αναγκαία. Σε έναν κόσμο όπου το περιεχόμενο είναι ο «βασιλιάς», η Ελλάδα δεν μπορεί να παραμένει θεατής. Η οικοδόμηση μιας βιομηχανίας που συνδυάζει την οικονομική αποδοτικότητα με την καλλιτεχνική ποιότητα είναι ο μόνος τρόπος για να διασφαλιστεί ότι η χώρα θα έχει φωνή στον παγκόσμιο πολιτιστικό χάρτη. Το ταξίδι από την «Οδύσσεια» του Νόλαν μέχρι το όραμα του νέου Έλληνα δημιουργού είναι μακρύ, αλλά για πρώτη φορά φαίνεται να υπάρχει ένας σαφής οδικός χάρτης.
