Η παγκόσμια επενδυτική κοινότητα παρακολουθεί με δέος την εκρηκτική άνοδο των κεφαλαιουχικών δαπανών στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Σύμφωνα με αναλυτές της Wall Street, εταιρείες όπως οι Amazon, Microsoft, Alphabet, Nvidia και Meta ενδέχεται να δαπανήσουν έως και 1,4 τρισεκατομμύριο δολάρια μέχρι το 2027, ενώ η Gartner εκτιμά ότι οι συνολικές παγκόσμιες δαπάνες για το AI θα αγγίξουν τα 2,5 τρισεκατομμύρια δολάρια μόνο για το τρέχον έτος.

Ο κίνδυνος του «παραγκωνισμού»

Το τεράστιο μέγεθος αυτών των επενδύσεων εγείρει το ερώτημα αν η ανάπτυξη του AI λειτουργεί εις βάρος άλλων παραγωγικών τομέων. Οικονομολόγοι της Goldman Sachs και της Apollo Global Management επισημαίνουν τον κίνδυνο του «παραγκωνισμού» (crowding out), όπου η ακόρεστη ανάγκη του AI για κεφάλαια στερεί πόρους από τη βιοτεχνολογία, τη νανοτεχνολογία και την πράσινη τεχνολογία. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 2025 το AI αντιπροσώπευε το 65,4% της αξίας των συμφωνιών venture capital στις ΗΠΑ.

Η ζήτηση αυτή επηρεάζει και το κόστος δανεισμού. Οι δαπάνες των hyperscalers αναμένεται να φτάσουν το 3% του αμερικανικού ΑΕΠ την περίοδο 2027–2029, μια θεαματική αύξηση από το 0,3% του 2019. Αυτή η πίεση στις κεφαλαιαγορές, σε συνδυασμό με τη μείωση των αποταμιεύσεων των νοικοκυριών, αυξάνει τα πραγματικά επιτόκια, καθιστώντας τη χρηματοδότηση δυσκολότερη για άλλους κλάδους.

Κυκλική χρηματοδότηση και φούσκες

Ανησυχία προκαλούν επίσης οι «κυκλικές» συμφωνίες, όπου μεγάλοι παίκτες του AI χρηματοδοτούν startups οι οποίες στη συνέχεια αγοράζουν εξοπλισμό από τους ίδιους τους επενδυτές τους. Ο Andrew Bailey, διοικητής της Bank of England, προειδοποίησε πρόσφατα για το ενδεχόμενο μιας «κατάρρευσης» (blow-up) που θα μπορούσε να προκαλέσει παγκόσμια ύφεση. Παράλληλα, η RBC Wealth Management κάνει λόγο για τη «Μεγάλη Στένωση», καθώς οι επτά μεγαλύτερες εταιρείες τεχνολογίας (Magnificent Seven) αντιπροσωπεύουν πλέον πάνω από το ένα τρίτο της κεφαλαιοποίησης του S&P 500.

Η αντίθετη ανάγνωση: Το παράδοξο του Jevons

Παρά τις προειδοποιήσεις, υπάρχει και η αισιόδοξη πλευρά. Η Morgan Stanley εκτιμά ότι οι τεχνολογικές δαπάνες θα μπορούσαν να προσθέσουν πάνω από 3% στην ανάπτυξη του ΑΕΠ το 2027. Ορισμένοι αναλυτές επικαλούνται το «παράδοξο του Jevons», υποστηρίζοντας ότι η αυξημένη αποδοτικότητα που φέρνει το AI θα μπορούσε τελικά να τονώσει τη ζήτηση και τις επενδύσεις σε όλο το φάσμα της οικονομίας, λειτουργώντας ως καταλύτης και όχι ως τροχοπέδη.