Πάντα πίστευα ότι η μεγαλύτερη απειλή για μια ανθισμένη ζωή δεν είναι οι δυσκολίες, αλλά η αργή, άνετη διολίσθηση στην παθητικότητα. Από τη μεσογειακή μου σκοπιά, η ζωή είναι ένα συμπόσιο—ένας ενεργός διάλογος με τον κόσμο. Ωστόσο, οι πρόσφατες ειδήσεις υποδηλώνουν ότι επιλέγουμε όλο και περισσότερο τον ρόλο του θεατή, και το κόστος είναι υψηλότερο από ό,τι φανταζόμαστε.
Η Βιολογική και Ψηφιακή «Ζάχαρη»
Μια εντυπωσιακή μακροχρόνια μελέτη τράβηξε την προσοχή μου, συνδέοντας την παθητική παρακολούθηση τηλεόρασης στη μέση ηλικία με μειωμένο όγκο εγκεφάλου δεκαετίες αργότερα. Δεν ήταν η καθιστική ζωή που προκάλεσε τη ζημιά—η εργασία γραφείου, που απαιτεί επίλυση προβλημάτων, δεν έδειξε τον ίδιο αρνητικό αντίκτυπο. Ήταν η παθητικότητα. Αυτό αντικατοπτρίζει αυτό που ο Philippe Latombe αποκαλεί «ζάχαρη στην Coca-Cola»—την εθιστική αποτελεσματικότητα της αμερικανικής τεχνολογίας, όπως της Palantir. Η Ευρώπη μιλά για ψηφιακή κυριαρχία, κι όμως βρισκόμαστε «εθισμένοι» σε πλατφόρμες που αυτοματοποιούν τα πάντα. Μήπως χάνουμε τον «γνωστικό μας έλεγχο» ως ήπειρος, ακριβώς όπως υποδηλώνει η μελέτη για τους φανατικούς τηλεθεατές;
«Σε κάθε περίπτωση, είναι πάντα δικό σου λάθος... Δεν μπορείς να πάρεις τα μάτια σου από τον δρόμο.» — Kyle Shanahan για το ατύχημα με το Tesla Autopilot.
Η Ψευδαίσθηση της Αυτοματοποίησης
Βλέπουμε αυτή τη σύγκρουση μεταξύ ανθρώπινης ευθύνης και αυτοματοποιημένης παθητικότητας παντού. Σκεφτείτε το περιστατικό με το γιοτ του Mark Zuckerberg στην Αλάσκα. Το να είσαι το πλησιέστερο σκάφος σε κάποιον που έχει ανάγκη δεν σημαίνει τίποτα αν το πλήρωμα παρακολουθεί λάθος κανάλι. Ή τον προπονητή των 49ers, Kyle Shanahan, ο οποίος μας υπενθύμισε ότι ακόμα και με το Autopilot, η «συνεργασία» στην οδήγηση απαιτεί εγρήγορση. Δεν μπορούμε απλώς να τα «παραδώσουμε» όλα στη μηχανή. Όταν το κάνουμε, καταλήγουμε όπως οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις που αδυνατούν να αποδώσουν ευθύνες για τις υπερπτήσεις drones επειδή δεν έχουν συνδέσει τα κομμάτια του παζλ.
Ο Ελληνικός Δρόμος
Εδώ στην Ελλάδα, βρισκόμαστε σε ένα σταυροδρόμι. Η Ανατολική Αττική μεταμορφώνεται σε έναν «ψηφιακό διάδρομο», με τη Microsoft και τη Data4 να χτίζουν κέντρα δεδομένων που υπόσχονται ένα οικοσύστημα υψηλής αξίας. Αυτή είναι η ενεργή, καινοτόμος Ελλάδα που αγαπώ. Αλλά αυτή η πρόοδος πρέπει να θωρακιστεί από τους «ενεργούς συνταγματικούς ελέγχους» που ζήτησε η Ένωση Ποινικολόγων και Μαχόμενων Δικηγόρων ως απάντηση στα σκάνδαλα των υποκλοπών. Η διαφάνεια και ο δημόσιος έλεγχος δεν είναι εμπόδια· είναι η μεσογειακή δίαιτα για μια υγιή δημοκρατία.
Θα επιλέξουμε να είμαστε ενεργοί συμμετέχοντες σε αυτή τη νέα εποχή ή θα καθίσουμε να παρακολουθούμε το «παιχνίδι σκάκι» της γεωπολιτικής και της τεχνητής νοημοσύνης από το περιθώριο; Εγώ επιλέγω το πρώτο. Είναι ώρα να σταματήσουμε το παθητικό scrolling και να αρχίσουμε να δίνουμε λύσεις.