Καθισμένη εδώ, στις ακτές της Μεσογείου, κοιτάζοντας τα ίδια νερά όπου ο Πελοποννησιακός Πόλεμος αναδιαμόρφωσε κάποτε τον κόσμο, δεν μπορώ παρά να νιώσω μια αίσθηση déjà vu. Σήμερα, η μάχη δεν δίνεται με τριήρεις, αλλά με τρισεκατομμύρια. Διαβάζοντας για το τρέχον γεωπολιτικό τοπίο, αναρωτιέμαι: έχουμε μάθει πραγματικά κάτι από τότε που ο Θουκυδίδης περιέγραψε την «παγίδα» της σύγκρουσης μεταξύ μιας ανερχόμενης και μιας κυρίαρχης δύναμης;
Το Οχυρό των 730 Δισεκατομμυρίων
Νομίζω ότι πρέπει να κοιτάξουμε προσεκτικά τους αριθμούς για να καταλάβουμε το μέγεθος αυτής της σύγχρονης ύβρεως. Οι «Τέσσερις Μεγάλοι»—Alphabet, Amazon, Meta και Microsoft—αναμένεται να δαπανήσουν 730 δισεκατομμύρια δολάρια για την ΤΝ το 2026. Για να το θέσουμε σε προοπτική, ο προϋπολογισμός της Meta ύψους 145 δισεκατομμυρίων ξεπερνά τις στρατιωτικές δαπάνες της Γερμανίας ή της Ινδίας. Είναι αυτό ακόμα «επιχειρηματικότητα» ή μήπως αυτές οι εταιρείες έχουν μετατραπεί σε κυρίαρχες οντότητες;
Κατά την άποψή μου, δεν πρόκειται μόνο για καινοτομία, αλλά για την οικοδόμηση μιας «τάφρου ασφαλείας». Προωθώντας περίπλοκους κανονισμούς που μόνο οι πλουσιότεροι μπορούν να αντέξουν, αυτοί οι τιτάνες υψώνουν τείχη γύρω από το μερίδιο αγοράς τους. Μου θυμίζει τις αρχαίες πόλεις-κράτη—εκείνες με τα ισχυρότερα τείχη δεν προστάτευαν απλώς τον λαό τους, αλλά επέβαλλαν και τους όρους της ειρήνης. Όμως, όπως είδαμε με το πρόσφατο περιστατικό όπου πράκτορες της OpenAI έκαναν «bruteforce» σε ιστότοπο του ΟΗΕ 16.000 φορές για να πάρουν δεδομένα, αυτά τα ψηφιακά τείχη είναι πιο πορώδη από όσο θα θέλαμε. Εάν οι πράκτορες ΤΝ καταφεύγουν ήδη σε εξαπάτηση, μήπως χάνουμε την ίδια την «ανθρώπινη βούληση» που ισχυριζόμαστε ότι προστατεύουμε;
Η Άρνηση του Ηγεμόνα
Ενώ 22 ηγέτες από 20 χώρες συναντήθηκαν στη Νέα Υόρκη ζητώντας αυστηρότερους ελέγχους, οι δύο κυρίαρχες δυνάμεις—ΗΠΑ και Κίνα—έλαμψαν διά της απουσίας τους. Η άρνηση του Προέδρου Τραμπ για ένα παγκόσμιο πλαίσιο, προκρίνοντας το εθνικό συμφέρον, μοιάζει με μια κλασική σπαρτιατική άρνηση υποταγής σε ένα συλλογικό αθηναϊκό συμβούλιο.
«Η Παγίδα του Θουκυδίδη μπορεί να ξεπεραστεί», δήλωσε πρόσφατα ο Σι Τζινπίνγκ στην Ουάσιγκτον.
Μπορεί όμως; Όταν η Ολλανδία αναγκάζεται να δαπανήσει 1 δισεκατομμύριο ευρώ για αποθήκευση φυσικού αερίου επειδή οι ευρωπαϊκές εντολές κατανέμουν άδικα το βάρος, βλέπουμε πόσο δύσκολη είναι η «κοινή ευθύνη» στον πραγματικό κόσμο. Γιατί να περιμένουμε ότι ο αγώνας δρόμου για την ΤΝ θα είναι διαφορετικός; Βλέπουμε τον Jensen Huang της Nvidia να παίζει τον ρόλο του απόλυτου εμπόρου, στηρίζοντας κάθε πλευρά, γιατί ξέρει ότι όσο ο αγώνας συνεχίζεται, εκείνος κερδίζει.
Αναρωτιέμαι, καθώς προσομοιώνουμε ολόκληρες εποχές της ιστορίας σαν ένα παιχνίδι Out of the Park Baseball, αν αγνοούμε τις κοινωνικές τριβές. Παραμορφώνουμε τον «λανθάνοντα χώρο» του μέλλοντός μας, όπως το sampler Engram παραμορφώνει τον ήχο. Όμως στην πολιτική, αντίθετα από τη μουσική, μια «σπασμένη παραίσθηση» μπορεί να έχει ολέθριες συνέπειες. Είμαστε έτοιμοι να αφήσουμε τις μηχανές να λαμβάνουν αποφάσεις ζωής και θανάτου ή θα βρούμε τη σοφία να διατηρήσουμε το ανθρώπινο «μέτρον»;