Το ελληνικό σύστημα κοινωνικής ασφάλισης βρίσκεται σε μια κρίσιμη καμπή, καθώς το συνολικό χρέος αγγίζει το ιλιγγιώδες ποσό των 52,42 δισεκατομμυρίων ευρώ. Κατά την ανάλυσή μου, αυτή η συσσώρευση οικονομικών υποχρεώσεων, η οποία περιγράφεται ως μια «άτυπη» στάση πληρωμών, αποτελεί κάτι περισσότερο από μια λογιστική πρόκληση· είναι μια θεμελιώδης δοκιμασία για τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα του συστήματος και τη θεσμική του αξιοπιστία.
Δομικό Αδιέξοδο και τα Όρια της Ανάκαμψης
Τα στοιχεία από την τελευταία έκθεση του ΚΕΑΟ αποκαλύπτουν μια ανησυχητική επιτάχυνση του χρέους, το οποίο έχει αυξηθεί κατά 50% από το 2019. Παρά τις εισπράξεις ύψους 450 εκατομμυρίων ευρώ κατά το δεύτερο τρίμηνο του έτους, το χρέος αυξήθηκε κατά 600 εκατομμύρια ευρώ σε μόλις τρεις μήνες, καθώς οι πρόσθετες επιβαρύνσεις και τα πρόστιμα—που πλέον αγγίζουν τα 22 δισεκατομμύρια ευρώ—εξουδετερώνουν τις προσπάθειες ανάκτησης. Αυτό το παράδοξο υποδηλώνει ότι τα τρέχοντα πλαίσια διακυβέρνησης, όπως η ρύθμιση των 72 δόσεων με επιτόκιο 5,5%, χάνουν τη δυναμική τους.
Επιπλέον, το σύστημα φαίνεται να προσκρούει σε μια δομική οροφή. Ενώ περίπου 300.000 εργαζόμενοι συνταξιούχοι έχουν προσφέρει μια προσωρινή ώθηση, η ανεργία δυσκολεύεται να πέσει κάτω από το φράγμα του 8%, περιορίζοντας την αύξηση των εσόδων από την απασχόληση. Με το 65% του συνολικού χρέους να προέρχεται από την περίοδο πριν από το 2010, το βάρος των ιστορικών ελλειμμάτων συνεχίζει να επισκιάζει τις σύγχρονες μεταρρυθμιστικές προσπάθειες.
Το Δίλημμα της «Σεισάχθειας»: Σταθερότητα έναντι Ηθικού Κινδύνου
Η πολιτική συζήτηση επικεντρώνεται πλέον σε μια πιθανή «Σεισάχθεια»—τη διαγραφή μέρους των επιβαρύνσεων για να δοθεί «ανάσα» στο σύστημα. Από την άποψη της διακυβέρνησης, αυτή η πρόταση ενέχει σημαντικούς κινδύνους, κυρίως την πιθανή επιβράβευση των συστηματικών κακοπληρωτών και την υπονόμευση της κουλτούρας των πληρωμών. Ωστόσο, η εναλλακτική παραμένει εξίσου δύσκολη.
Χωρίς άμεσες και τολμηρές παρεμβάσεις, ο κίνδυνος επιστροφής σε μια εποχή περικοπών στις συντάξεις, παρόμοια με εκείνη του 2010, παραμένει ορατός.
Κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, εμπειρογνώμονες είχαν προτείνει αυστηρά θεσμικά μέτρα, όπως το κλείσιμο επιχειρήσεων με χρέη παλαιότερα των 18 μηνών, για να σταματήσει η δημιουργία νέων ελλειμμάτων. Καθώς το σύστημα αντιμετωπίζει αυτή την ανεξέλεγκτη ανοδική τάση, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής καλούνται να επιλέξουν ανάμεσα στη ριζική αναδιάρθρωση του χρέους και τη διατήρηση των υφιστάμενων δομών με κίνδυνο τη μελλοντική βιωσιμότητα.
