Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Στάνφορντ και το Arc Institute της Καλιφόρνια πέτυχαν ένα πρωτοφανές ορόσημο στη συνθετική γονιδιωματική, χρησιμοποιώντας τεχνητή νοημοσύνη για τον σχεδιασμό και τη δημιουργία λειτουργικών ιών που δεν απαντώνται στο φυσικό περιβάλλον. Η μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση «Science», ανοίγει νέους δρόμους για την ιατρική αλλά ταυτόχρονα προκαλεί ανησυχία για την πιθανή ανάπτυξη βιολογικών όπλων.

Η τεχνολογία πίσω από τη δημιουργία

Για την επίτευξη αυτού του αποτελέσματος, η ομάδα χρησιμοποίησε ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης ανοιχτού κώδικα με την ονομασία Evo. Το μοντέλο εκπαιδεύτηκε σε γενετικές αλληλουχίες εκατομμυρίων οργανισμών, συμπεριλαμβανομένων φυτών, ζώων και μικροβίων, εξαιρώντας ωστόσο δεδομένα από ιούς που προσβάλλουν τον άνθρωπο. Εστιάζοντας στον βακτηριοφάγο ΦX174, ο οποίος μολύνει το βακτήριο E. coli, η AI παρήγαγε 700.000 πιθανούς νέους ιούς. Από αυτούς, 285 δοκιμάστηκαν στο εργαστήριο και 16 αποδείχθηκαν πλήρως βιώσιμοι.

Θεραπευτικές προοπτικές και ανθεκτικότητα

Ο Δρ. Μπράιαν Χάιε, χημικός μηχανικός στο Στάνφορντ, εξήγησε ότι η δημιουργία αυτών των συνθετικών ιών στοχεύει στην καταπολέμηση βακτηρίων ανθεκτικών στα φάρμακα.

  • Οι βακτηριοφάγοι μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως «κοκτέιλ» για να εμποδίσουν τα βακτήρια να αναπτύξουν ανθεκτικότητα.
  • Η μέθοδος θα μπορούσε να εφαρμοστεί στη θεραπεία της φυματίωσης και του χρυσίζοντα σταφυλόκοκκου (MRSA).
  • Τα συστήματα AI αποδεικνύονται εξαιρετικά στον εντοπισμό μοτίβων σε τεράστιους όγκους DNA.

Κίνδυνοι και έλλειψη πλαισίου διακυβέρνησης

Παρά τις υποσχέσεις, ειδικοί από το Πανεπιστήμιο Τζονς Χόπκινς προειδοποιούν ότι η δυνατότητα σύνθεσης ιικών γονιδιωμάτων μέσω παραγωγικής AI στερείται του απαραίτητου πλαισίου διακυβέρνησης. Η ανησυχία για την έρευνα «gain-of-function» (κέρδους λειτουργίας) οδήγησε πρόσφατα τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας των ΗΠΑ (NIH) στην απαγόρευση τέτοιων πρακτικών που θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο τη δημόσια ασφάλεια. Ωστόσο, ορισμένοι επιστήμονες, όπως ο καθηγητής Τομ Ελις του Imperial College London, υποστηρίζουν ότι η τροποποίηση υπαρχόντων παθογόνων παραμένει μεγαλύτερη απειλή από τον πλήρη σχεδιασμό νέων μέσω AI.