Η ανάδειξη της DeepSeek και οι δοκιμές υπερηχητικών πυραύλων από την Κίνα έχουν συχνά χαρακτηριστεί ως «στιγμές Sputnik» για τις ΗΠΑ. Ωστόσο, μια νέα μελέτη του Εθνικού Γραφείου Οικονομικών Ερευνών (NBER) σε σχεδόν 14 εκατομμύρια κινεζικές πατέντες αποκαλύπτει ότι η πραγματική πρόκληση δεν προέρχεται από μεμονωμένες εταιρείες, αλλά από το ακαδημαϊκό σύστημα της χώρας.
Η κυριαρχία των πανεπιστημίων
Σύμφωνα με τον Josh Lerner του Harvard Business School, τα κινεζικά πανεπιστήμια ευθύνονται για περισσότερο από το 25% των εφευρέσεων σε 14 κρίσιμους τεχνολογικούς τομείς, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η βιοτεχνολογία και η αεροδιαστημική. Το ποσοστό αυτό είναι οκταπλάσιο από το αντίστοιχο των αμερικανικών πανεπιστημίων, που περιορίζεται στο 3,3%. Η έρευνα καταρρίπτει επίσης την αντίληψη ότι η Κίνα βασίζεται σε ταλέντα που επιστρέφουν από τις ΗΠΑ, καθώς λιγότερες από μία στις δέκα πατέντες περιλαμβάνουν εφευρέτες με αμερικανική εργασιακή εμπειρία.
Ποιότητα και καινοτομία
Παρά τις αμφιβολίες για την ποιότητα των κινεζικών πατεντών, τα δεδομένα δείχνουν σύγκλιση με τα αμερικανικά πρότυπα. Το ποσοστό των κινεζικών πατεντών που χαρακτηρίζονται ως «ανατρεπτικές» (disruptive) αυξήθηκε από κάτω από 2% τη δεκαετία του '90 σε 16% το 2022, πλησιάζοντας το αμερικανικό 20%. Παράλληλα, για πρώτη φορά από το 2015, το Πανεπιστήμιο Zhejiang εκτόπισε το Harvard από την κορυφή του Nature Index, με εννέα από τα δέκα κορυφαία ακαδημαϊκά ιδρύματα παγκοσμίως να είναι πλέον κινεζικά.
Η υποχώρηση των ΗΠΑ
Την ώρα που η Κίνα αύξησε τις δαπάνες R&D στο 1,03 τρισ. δολάρια το 2024, ξεπερνώντας τις ΗΠΑ, η αμερικανική κυβέρνηση προχώρησε σε περικοπές. Περισσότερα από 3 δισεκατομμύρια δολάρια από τα κονδύλια των NIH και NSF έχουν παγώσει ή ακυρωθεί από το 2025. Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι οι κυρώσεις κατά μεμονωμένων «πρωταθλητών» όπως η Huawei μπορεί να αποτύχουν, καθώς το κινεζικό οικοσύστημα είναι αποκεντρωμένο, βασιζόμενο σε 18.000 μικρότερες εξειδικευμένες εταιρείες και πανεπιστήμια.
