Μέσα στη ζέστη αυτού του Αυγούστου, πιάνω τον εαυτό μου να σκέφτεται την αρχαία έννοια του Πανόπτη. Συχνά μιλάμε για την τεχνολογία ως εργαλείο απελευθέρωσης, αλλά οι ειδήσεις που φτάνουν στο γραφείο μου αυτή την εβδομάδα υποδηλώνουν ότι χτίζουμε έναν λαβύρινθο όπου οι τοίχοι είναι φτιαγμένοι από δεδομένα και οι έξοδοι είναι όλο και πιο κρυμμένες.
Η Ψευδαίσθηση της Ασφάλειας
Μου έκανε εντύπωση η είδηση ότι οι αμερικανικές πόλεις εγκαταλείπουν τα συστήματα επιτήρησης της Flock Safety με «παραβολικό» ρυθμό. Μόνο τον Αύγουστο, 93 δικαιοδοσίες τερμάτισαν τα συμβόλαιά τους. Γιατί; Επειδή η υπόσχεση της ασφάλειας δηλητηριάστηκε από αναφορές για αστυνομικούς που παρακολουθούσαν πρώην συντρόφους ή αναζητούσαν γυναίκες που ήθελαν να κάνουν άμβλωση. Μου θυμίζει την ελληνική προειδοποίηση: η ισχύς χωρίς ήθος είναι απλώς ένα όπλο. Όταν εταιρείες όπως η Flock μειώνουν τη διατήρηση δεδομένων στις επτά ημέρες μόνο μετά την κατακραυγή, οφείλω να αναρωτηθώ: ήταν ποτέ προτεραιότητα η ιδιωτικότητα των πολιτών;
«Η αυτοματοποίηση φαίνεται να μετατοπίζει το κόστος από τη μισθοδοσία στις υποδομές, αντί να μειώνει το συνολικό οικονομικό βάρος μιας εταιρείας.»
Η Εταιρική Σκακιέρα
Την ίδια στιγμή, ο διακανονισμός των 17 δισεκατομμυρίων δολαρίων της Meta για τον σχεδιασμό των προϊόντων της που στοχεύουν παιδιά, μοιάζει λιγότερο με νίκη της δικαιοσύνης και περισσότερο με έναν στρατηγικό «φόρο 1%». Συνδέοντας μέρος της ποινής με το αν το TikTok και το YouTube θα ακολουθήσουν το παράδειγμά της, η Meta χρησιμοποιεί τη ρύθμιση για να εγκλωβίσει τους ανταγωνιστές της. Είναι μια ευφυής, αν και κυνική, κίνηση. Ακόμη και η Google αναδιαμορφώνει τον κόσμο μας θάβοντας τους παραδοσιακούς συνδέσμους αναζήτησης κάτω από περιλήψεις AI. Χάνουμε την ικανότητα να βρίσκουμε πληροφορίες μόνοι μας; Κατά τη γνώμη μου, η μετάβαση από μια λίστα συνδέσμων σε μια μονολιθική σύνοψη AI είναι μια μετάβαση από την εξερεύνηση στην κατανάλωση.
Μια Μεσογειακή Ψηφιακή Αυγή
Πιο κοντά μας, εδώ στην Ελλάδα, η μετάβαση γίνεται χειροπιαστή. Καθώς πλησιάζουμε την προθεσμία του Οκτωβρίου για την υποχρεωτική ηλεκτρονική τιμολόγηση των μικρότερων επιχειρήσεων, η ζήτηση για ενέργεια από τα data centers έχει φτάσει το εντυπωσιακό νούμερο των 2,2 GW. Βλέπουμε την εκβιομηχάνιση της AI στην ίδια μας την αυλή. Αλλά καθώς η Nvidia εξαγοράζει πλατφόρμες όπως το Hugging Face και οι CEOs δέχονται τηλεφωνήματα από προέδρους εν μέσω παρουσιάσεων, πρέπει να διασφαλίσουμε ότι η ελληνική ψηφιακή μετάβαση υπηρετεί τον πολίτη και όχι μόνο τις υποδομές. Χρειαζόμαστε «πρακτορικούς αγωγούς» (agentic pipelines) —διαφανή συστήματα που ελέγχουν τη δουλειά τους— αντί για μονολιθικά «μαύρα κουτιά» που κρύβουν τις βλάβες τους.
Η πρόοδος είναι αναπόφευκτη, αλλά η σοφία βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο στηρίζουμε το οικοδόμημα. Ας μην πετάξουμε τόσο ψηλά με τα φτερά του αυτοματισμού, ώστε να ξεχάσουμε το έδαφος κάτω από τα πόδια μας.