Μέσα στην κάψα αυτού του Ιουλίου, παρατηρώ τον ορίζοντα όπου ο καπνός των παλιών συγκρούσεων στον Περσικό Κόλπο συναντά την αόρατη φωτιά μιας τεχνολογικής επανάστασης. Περνάμε «κόκκινες γραμμές» σε πολλά επίπεδα. Ενώ το γεωπολιτικό τοπίο μετατοπίζεται επικίνδυνα προς αυτό που ορισμένοι αποκαλούν «αιώνιο πόλεμο», το εσωτερικό μας τοπίο αναδιαμορφώνεται από αλγορίθμους που υπόσχονται να κάνουν τα πάντα: από το να γράφουν τις ιστορίες μας μέχρι να διαχειρίζονται τις οικονομίες μας.
Ο Χρησμός της Οικονομίας και η Προαιρετική Εργασία
Τελευταία σκέφτομαι τα λόγια του Nouriel Roubini, του οικονομολόγου που αποκαλούν «Dr. Doom». Υποστηρίζει ότι οδηγούμαστε σε μια εποχή όπου η ανθρώπινη εργασία μπορεί να γίνει προαιρετική, καθώς η ΤΝ και η ρομποτική θα αντικαταστήσουν μεγάλο μέρος του εργατικού δυναμικού μέσα σε 20-25 χρόνια. Μιλά για ένα αναπόφευκτο Καθολικό Βασικό Εισόδημα (UBI) ή ακόμα και για μια μορφή «σοσιαλισμού», όπου το κράτος θα κατέχει μερίδια σε κολοσσούς της τεχνολογίας.
Είναι αυτό η αισιοδοξία μιας νέας εποχής, όπως υποδηλώνει ο Elon Musk, όπου η εργασία θα είναι χόμπι όπως η κηπουρική; Ή μήπως είναι μια παράδοση; Ο Roubini προβλέπει επιτάχυνση του παγκόσμιου ΑΕΠ στο 10% έως το 2050. Αλλά ως Ελληνίδα, οφείλω να ρωτήσω: ποιο είναι το κόστος αυτού του πλούτου αν η «κοινωνική πρόνοια» γίνει το μοναδικό μας στήριγμα;
«Η τεχνολογία αποκτά νόημα όταν μεταφράζεται σε κοινωνικό όφελος και βιώσιμη ανάπτυξη.» — Δημήτρης Παπαστεργίου, Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης
Η Τραγωδία της Σιωπηλής Φωνής
Ενώ οι οικονομολόγοι μετρούν τα νομίσματα του μέλλοντος, ο συγγραφέας Dave Eggers απευθύνει μια αυστηρή προειδοποίηση. Είπε στο προσωπικό της OpenAI ότι οι δημιουργίες τους «αποσιωπούν μια ολόκληρη γενιά». Όταν οι μαθητές βασίζονται στην ΤΝ για να γράψουν, χάνουν την ευκαιρία να αναπτύξουν τις δικές τους αφηγηματικές δεξιότητες. Χάνουν τη μοναδική τους φωνή.
Αυτό με ανησυχεί βαθιά. Αν σταματήσουμε να λέμε τις δικές μας ιστορίες, δεν χάνουμε την αλήθεια μας; Ο Eggers το αποκαλεί «ανόητο παστίτσιο» και τείνω να συμφωνήσω. Κινδυνεύουμε να δημιουργήσουμε έναν κόσμο τεχνικά τέλειο αλλά πνευματικά κενό, όπου το «πώς» είναι αυτοματοποιημένο αλλά το «γιατί» έχει ξεχαστεί.
Ο Μεσογειακός Δρόμος: Ρύθμιση και Πραγματικότητα
Ίσως υπάρχει ένας μέσος δρόμος, ένας δρόμος φρόνησης. Εδώ στην Ελλάδα, προσπαθούμε να δημιουργήσουμε ένα «ρυθμιστικό περιβάλλον» (sandbox) για την καινοτομία. Με το νέο εθνικό πλαίσιο για την Ευρωπαϊκή Πράξη για την ΤΝ, περνάμε από την ψηφιοποίηση του κράτους στη βαθιά ενσωμάτωση της τεχνολογίας. Έργα όπως ο υπερυπολογιστής «ΔΑΙΔΑΛΟΣ» και το AI Factory «Φάρος» δεν αφορούν μόνο την ισχύ, αλλά τα εργαλεία που θα επιτρέψουν στις δικές μας επιχειρήσεις να ορίσουν το μέλλον τους.
Ο Yann LeCun, που αναζητά πλέον τα «Μοντέλα Κόσμου» (World Models), μας θυμίζει ότι η τρέχουσα ΤΝ στερείται της κατανόησης που έχει ακόμα και ένας αρουραίος για τον φυσικό κόσμο. Η ΤΝ πρέπει να είναι ένας ευφυής σύμβουλος, ενώ εμείς—οι άνθρωποι—θα παραμένουμε εκείνοι που θέτουν τους στόχους. Αυτή είναι η ισορροπία που πρέπει να βρούμε. Να διασφαλίσουμε ότι ενώ η μηχανή μαθαίνει να προβλέπει την πτώση ενός στυλό, δεν θα μάθει ποτέ να αντικαθιστά το χέρι που το κρατά για να γράψει ένα ποίημα.