Η προσπάθεια των σχεδιαστών να κάνουν τα ρομπότ πιο ανθρώπινα και εκφραστικά μπορεί τελικά να λειτουργήσει εις βάρος τους. Σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science Robotics, οι άνθρωποι γίνονται πολύ πιο καχύποπτοι απέναντι σε ένα ανθρωποειδές ρομπότ που κάνει λάθη, ειδικά όταν αυτό διαθέτει εκφραστικότητα και κοινωνικές δεξιότητες.
Το παράδοξο της οξυτοκίνης
Οι ερευνητές μελέτησαν 50 άτομα που αλληλεπίδρασαν με το εμπορικό ανθρωποειδές ρομπότ Pepper. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το ρομπότ ήταν «ζωντανό», χρησιμοποιώντας χειρονομίες και οπτική επαφή, ενώ σε άλλες παρέμενε ακίνητο. Όταν το εκφραστικό ρομπότ έκανε λάθη —όπως το να διακόπτει τη συζήτηση ή να προτείνει παράλογες λύσεις— τα επίπεδα οξυτοκίνης των συμμετεχόντων αυξήθηκαν.
Αν και η οξυτοκίνη είναι γνωστή ως η «ορμόνη της αγάπης», στη συγκεκριμένη περίπτωση λειτούργησε ως δείκτης καχυποψίας. Όσο υψηλότερα ήταν τα επίπεδα της ορμόνης κατά τη διάρκεια των σφαλμάτων του ρομπότ, τόσο λιγότερο οι άνθρωποι το εμπιστεύονταν και τόσο λιγότερο ακολουθούσαν τις συμβουλές του.
Κοινωνική παραβίαση έναντι τεχνικής βλάβης
Η χρήση φορητών αισθητήρων εγκεφαλικής δραστηριότητας (fNIRS) αποκάλυψε ότι τα σφάλματα ενός εκφραστικού ρομπότ ενεργοποιούν περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με την «νοηματοδότηση» (mentalizing) και την αξιολόγηση των προθέσεων των άλλων. Συγκεκριμένα, ο ραχιαίος πλευρικός προμετωπιαίος φλοιός και ο μέσος προμετωπιαίος φλοιός εργάζονταν εντατικότερα για να ερμηνεύσουν την άβολη κοινωνική κατάσταση.
Το συμπέρασμα των ερευνητών είναι σαφές: ένα λάθος από ένα ακίνητο ρομπότ εκλαμβάνεται ως απλή μηχανική βλάβη. Αντίθετα, το ίδιο λάθος από ένα εκφραστικό ρομπότ μετατρέπεται σε «κοινωνική παραβίαση», παρόμοια με αυτές που συμβαίνουν μεταξύ ανθρώπων, ενεργοποιώντας τους μηχανισμούς κρίσης που χρησιμοποιούμε για τους συνανθρώπους μας.
Περιορισμοί και μελλοντική έρευνα
Η μελέτη διεξήχθη αποκλειστικά σε νεαρούς άνδρες, γεγονός που καθιστά απαραίτητη την περαιτέρω έρευνα σε γυναίκες, μεικτές ομάδες και διαφορετικούς πολιτισμούς. Οι ερευνητές σκοπεύουν επίσης να εξετάσουν αν ένα ρομπότ μπορεί να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη ζητώντας συγγνώμη, όπως θα έκανε ένας άνθρωπος.
