Η έλευση του θέρους στην Ελλάδα δεν σηματοδοτεί μόνο την έναρξη της τουριστικής περιόδου, αλλά και την αναζωπύρωση μιας χρόνιας συζήτησης για την ποιότητα των υδάτων κολύμβησης, ειδικά στην πολυπληθή περιφέρεια της Αττικής. Για το 2026, η ετήσια έκθεση του Πανελλήνιου Κέντρου Οικολογικών Ερευνών (ΠΑΚΟΕ) έρχεται να ρίξει «βόμβες» σε περιοχές που θεωρούνται δημοφιλείς προορισμοί για τους κατοίκους του λεκανοπεδίου, αναδεικνύοντας ένα σοβαρό έλλειμμα στις υποδομές αποχέτευσης και επεξεργασίας λυμάτων.
Η έρευνα, η οποία πραγματοποιήθηκε με δειγματοληψίες κατά τους μήνες Μάιο και Ιούνιο, εξέτασε εκατοντάδες σημεία κατά μήκος της ακτογραμμής της Αττικής, από τον Πειραιά και την Ελευσίνα έως το Σούνιο και τον Ωρωπό. Τα αποτελέσματα είναι αποκαλυπτικά: ένα σημαντικό ποσοστό των δειγμάτων βρέθηκε να υπερβαίνει τα επιτρεπτά όρια για κολοβακτηρίδια και εντερόκοκκους, στοιχεία που υποδηλώνουν άμεση ή έμμεση ρύπανση από αστικά λύματα.
Οι περιοχές στο «κόκκινο»
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΠΑΚΟΕ, οι περιοχές που παραδοσιακά παρουσιάζουν το μεγαλύτερο πρόβλημα παραμένουν οι ίδιες, γεγονός που υποδηλώνει μια στασιμότητα στην επίλυση των δομικών αιτιών της ρύπανσης. Η περιοχή της Ελευσίνας, του Ασπροπύργου και τμήματα της Σαλαμίνας βρίσκονται στην κορυφή της λίστας με τις ακατάλληλες παραλίες. Η βιομηχανική δραστηριότητα σε συνδυασμό με την ελλιπή αστυνόμευση των απορρίψεων φαίνεται να επιβαρύνει το θαλάσσιο οικοσύστημα δεκαετίες τώρα.
Ωστόσο, η ανησυχία επεκτείνεται και στην αποκαλούμενη «Αθηναϊκή Ριβιέρα». Παρόλο που πολλές παραλίες από τη Γλυφάδα έως τη Βουλιαγμένη κρίνονται κατάλληλες, συγκεκριμένα σημεία κοντά σε αγωγούς ομβρίων υδάτων ή σε περιοχές με έντονη λιμενική δραστηριότητα εμφάνισαν οριακές ή απαγορευτικές τιμές. Στην Ανατολική Αττική, περιοχές όπως ο Ωρωπός και ορισμένα σημεία στη Λούτσα παρουσίασαν επίσης προβλήματα, κυρίως λόγω της αυξημένης οικιστικής πίεσης και της απουσίας ολοκληρωμένων δικτύων αποχέτευσης σε πολλούς οικισμούς.
- Πειραιάς (Πειραϊκή, Φρεαττύδα): Συχνές υπερβάσεις λόγω γειτνίασης με το λιμάνι.
- Ελευσίνα - Ασπρόπυργος: Σχεδόν το σύνολο των ακτών κρίνεται ακατάλληλο.
- Ωρωπός: Συγκεκριμένα σημεία κοντά σε εκβολές ρεμάτων.
- Σαλαμίνα: Περιοχές που γειτνιάζουν με ναυπηγεία και οικισμούς χωρίς βιολογικό καθαρισμό.
Η μεθοδολογία και η κόντρα με την Πολιτεία
Το ΠΑΚΟΕ χρησιμοποιεί διεθνώς αναγνωρισμένες μεθόδους ανάλυσης, εστιάζοντας σε μικροβιολογικούς παραμέτρους όπως τα Escherichia coli και οι εντερόκοκκοι. Η παρουσία αυτών των μικροοργανισμών στο νερό αποτελεί άμεσο κίνδυνο για την υγεία των λουομένων, καθώς μπορεί να προκαλέσει από απλές δερματίτιδες έως σοβαρές γαστρεντερίτιδες και λοιμώξεις του ουροποιητικού συστήματος.
«Η δημόσια υγεία δεν μπορεί να θυσιάζεται στον βωμό της τουριστικής προβολής. Οι πολίτες έχουν το δικαίωμα να γνωρίζουν πού κολυμπούν με ασφάλεια», δηλώνουν εκπρόσωποι του οργανισμού.
Ωστόσο, κάθε χρόνο ξεσπά μια έντονη διαμάχη μεταξύ του ΠΑΚΟΕ και των κρατικών φορέων, όπως το Υπουργείο Περιβάλλοντος και η Ειδική Γραμματεία Υδάτων. Οι επίσημοι φορείς συχνά αμφισβητούν τα αποτελέσματα του ΠΑΚΟΕ, υποστηρίζοντας ότι οι δικές τους δειγματοληψίες, που γίνονται βάσει της ευρωπαϊκής οδηγίας για τα ύδατα κολύμβησης, δείχνουν ότι η συντριπτική πλειονότητα των ελληνικών ακτών είναι εξαιρετικής ποιότητας. Αυτή η σύγχυση αφήνει τον πολίτη μετέωρο, ανάμεσα σε δύο διαφορετικές πραγματικότητες.
Οι επιπτώσεις και η ανάγκη για έργα υποδομής
Πέρα από τον προφανή κίνδυνο για την υγεία, η «μαύρη λίστα» έχει και σοβαρές οικονομικές προεκτάσεις. Οι παραλίες που κρίνονται ακατάλληλες βλέπουν την εμπορική τους αξία να κατακρημνίζεται, ενώ οι τοπικές επιχειρήσεις εστίασης και τουρισμού υφίστανται πλήγμα. Η λύση δεν είναι η αποσιώπηση του προβλήματος, αλλά η επιτάχυνση των έργων υποδομής.
Η Ελλάδα έχει καταδικαστεί επανειλημμένα από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για την έλλειψη βιολογικών καθαρισμών σε δεκάδες οικισμούς της Ανατολικής Αττικής. Αν και έχουν ξεκινήσει μεγάλα έργα τα τελευταία χρόνια, οι ρυθμοί υλοποίησης παραμένουν αργοί. Η ολοκλήρωση αυτών των δικτύων είναι η μόνη εγγύηση ότι οι μελλοντικές εκθέσεις του ΠΑΚΟΕ δεν θα περιλαμβάνουν τις ίδιες «μαύρες» λίστες. Μέχρι τότε, η προσοχή των λουομένων και η τήρηση των σημάνσεων στις παραλίες παραμένουν η μόνη γραμμή άμυνας.
