Ο Σεπτέμβριος παραδοσιακά σηματοδοτεί μια νέα αρχή για μαθητές και φοιτητές. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια, η επιστροφή στα θρανία συνοδεύεται από μια συζήτηση που έχει λάβει διαστάσεις meme: «Εμείς τελειώσαμε τη σχολή χωρίς ChatGPT». Πίσω από το χιούμορ κρύβεται ένα ουσιαστικό ερώτημα για το αν η γνώση που αποκτάται με κόπο έχει μεγαλύτερη αξία από εκείνη που προσφέρεται άμεσα από την τεχνητή νοημοσύνη.
Από την κατοχή στην αξιολόγηση
Για δεκαετίες, το εκπαιδευτικό σύστημα βασιζόταν στην απομνημόνευση και την πρόσβαση στην πληροφορία. Σε έναν κόσμο όπου η πληροφορία ήταν δυσεύρετη, το να γνωρίζεις ημερομηνίες, τύπους και ορισμούς ήταν καθοριστικό. Σήμερα, η πληροφορία είναι πανταχού παρούσα και «φθηνή». Η αξία πλέον μετατοπίζεται:
- Στην ικανότητα επιλογής της κατάλληλης πληροφορίας.
- Στην κριτική αξιολόγηση των απαντήσεων της ΑΙ.
- Στην κατανόηση των ορίων των ψηφιακών εργαλείων.
Όπως επισημαίνει ο Γεράσιμος Τζιβράς, προγραμματιστής και καθηγητής, το γεγονός ότι κάτι απαιτούσε παλαιότερα περισσότερο χρόνο δεν σημαίνει απαραίτητα ότι απαιτούσε και βαθύτερη σκέψη. Η πρόκληση είναι η ΑΙ να μην αποτελέσει ένα εξελιγμένο «λυσάρι» που αποφεύγει τη σκέψη, αλλά ένα εργαλείο που την εμβαθύνει.
Η σημασία της «τριβής» στη μάθηση
Η πραγματική μάθηση απαιτεί χρόνο και την αποδοχή της δυσκολίας. Η διαδικασία του να μένει κανείς πάνω από ένα πρόβλημα χωρίς να το λύνει αμέσως, το να κάνει λάθη και να ξαναπροσπαθεί, αποτελεί την απαραίτητη «τριβή» της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Σε ένα περιβάλλον γεμάτο ερεθίσματα και άμεσες απαντήσεις, ο κίνδυνος είναι η απώλεια της ικανότητας συγκέντρωσης.
«Η τριβή δεν είναι ένα ελάττωμα της μάθησης. Είναι μέρος της.»
Στο μέλλον, η χρήση του ChatGPT θα θεωρείται τόσο αυτονόητη όσο η χρήση της Google σήμερα. Το ζητούμενο δεν είναι η απαγόρευση των εργαλείων, αλλά η απαίτηση για υψηλότερα επίπεδα κριτικής σκέψης, ακριβώς επειδή η νέα γενιά διαθέτει ισχυρότερα μέσα στη διάθεσή της.
