Η εργάσιμη ημέρα δεν τελειώνει για εκατομμύρια ανθρώπους τη στιγμή που σχολάνε από τη δουλειά τους. Το καθάρισμα, το μαγείρεμα και η φροντίδα των παιδιών αποτελούν μια «αόρατη» οικονομία που κρατά την κοινωνία σε λειτουργία, χωρίς όμως να καταγράφεται στις επίσημες μετρήσεις του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ).
Το μέγεθος της αόρατης εργασίας
Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση του Κυβερνητικού Γραφείου Λογοδοσίας (GAO) των ΗΠΑ, η αξία αυτής της απλήρωτης εργασίας εκτιμάται στα 6 τρισεκατομμύρια δολάρια ετησίως, ποσό που αντιστοιχεί στο ένα πέμπτο του αμερικανικού ΑΕΠ. Παρά το γεγονός ότι δεν ανταλλάσσεται χρήμα, πάνω από το 87% των Αμερικανών ηλικίας 15 ετών και άνω συμμετέχουν σε οικιακές εργασίες καθημερινά, αφιερώνοντας κατά μέσο όρο 3,72 ώρες.
Όπως δήλωσε η Misty Heggeness, καθηγήτρια οικονομικών στο Πανεπιστήμιο του Κάνσας, χωρίς αυτές τις δραστηριότητες η επίσημη οικονομία δεν θα μπορούσε να λειτουργήσει. Αν οι οικογένειες σταματούσαν να παρέχουν αυτές τις υπηρεσίες εσωτερικά, θα έπρεπε να τις αγοράσουν από την αγορά, μειώνοντας δραστικά την αγοραστική δύναμη των μισθών τους.
Μια «τεχνητή» εικόνα ανάπτυξης
Η απουσία αυτών των δεδομένων παραμορφώνει την ιστορική εικόνα της οικονομικής ανάπτυξης. Όταν οι γυναίκες εισήλθαν μαζικά στην αγορά εργασίας τη δεκαετία του 1960, το ΑΕΠ κατέγραψε τα κέρδη από τους μισθούς τους, αλλά αγνόησε την απώλεια της οικιακής εργασίας που παρείχαν προηγουμένως. Αυτό, σύμφωνα με την οικονομολόγο Nancy Folbre, «εκτόξευσε τεχνητά» τους ρυθμούς ανάπτυξης.
Τα στοιχεία του GAO δείχνουν ότι από το 1965 έως το 2020, το συμβατικό ΑΕΠ αυξανόταν κατά 6,3% ετησίως, ενώ ένας δείκτης που περιλαμβάνει την οικιακή εργασία έδειξε χαμηλότερη ανάπτυξη, στο 6,1%. Αυτή η διαφορά εξηγεί γιατί πολλά νοικοκυριά νιώθουν οικονομική πίεση, παρόλο που στα χαρτιά τα εισοδήματά τους φαίνονται αυξημένα.
Το βάρος στις γυναίκες και η επαγγελματική εξουθένωση
Παρά τις κοινωνικές αλλαγές, το βάρος της απλήρωτης εργασίας παραμένει άνισα κατανεμημένο. Οι γυναίκες αποτελούν το 54% όσων εκτελούν οικιακές εργασίες και αφιερώνουν σημαντικά περισσότερο χρόνο στη φροντίδα των παιδιών. Ακόμη και σε περιπτώσεις όπου οι γυναίκες κερδίζουν περισσότερα από τους συντρόφους τους, συνεχίζουν να κάνουν διπλάσιο μαγείρεμα και καθάρισμα.
Αυτός ο διπλός ρόλος οδηγεί σε υψηλότερα ποσοστά burnout, με το 48% των γυναικών να δηλώνουν εξουθενωμένες στην εργασία τους, έναντι 36% των ανδρών. Η Folbre υποστηρίζει ότι η αναγνώριση της αξίας αυτής της εργασίας δεν αποσκοπεί στην επιστροφή των γυναικών στο σπίτι, αλλά στην δικαιότερη κατανομή των βαρών και στον επαναπροσδιορισμό της έννοιας της παραγωγικότητας.
