Στεκόμενος στην ιστορική Πνύκα, υπό το αιώνιο βλέμμα του Παρθενώνα, ο Αμερικανός Υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο επικαλέστηκε πρόσφατα το πνεύμα του Περικλή. Ήταν μια ομιλία μεγαλείου, όμως διαβάζοντας την ανάλυση του Alexander Mungiu, δεν μπόρεσα να αποφύγω μια οικεία μεσογειακή ανησυχία. Εμείς οι Έλληνες γνωρίζουμε ότι η γραμμή μεταξύ της Περικλέους σύνεσης και της απερίσκεπτης φιλοδοξίας του Αλκιβιάδη είναι εξαιρετικά λεπτή. Σήμερα, καθώς παρακολουθούμε την «εκβιομηχάνιση της ΤΝ» να συγκρούεται με ένα αμερικανικό χρέος 40 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, αναρωτιέμαι: ξεχάσαμε την αρετή της Σωφροσύνης;
Ο Μύθος της «Αυτόματης» Ανάπτυξης
Υπάρχει μια επικίνδυνη γοητεία στην ιδέα ότι η τεχνολογία θα λύσει μαγικά τις δημοσιονομικές μας αμαρτίες. Ενώ κάποιοι υπόσχονται ότι μια ανάπτυξη 3% θα μας σώσει, ο διευθυντής του CBO, Phillip Swagel, προειδοποιεί ότι τα μαθηματικά απλώς δεν βγαίνουν. Ακόμα και αν η ΤΝ εκτοξεύσει την παραγωγικότητα, το έλλειμμα είναι τόσο βαθύ που αυτή η τεχνολογική ώθηση δεν αρκεί. Για να σταθεροποιηθεί ένα χρέος που αγγίζει το 100% του ΑΕΠ, χρειαζόμαστε μια διαρκή οικονομική έκρηξη που μοιάζει περισσότερο με θαύμα παρά με πρόβλεψη.
«Η ανάπτυξη από μόνη της πιθανότατα δεν θα είναι επαρκής για να σταθεροποιήσει τη δημοσιονομική μας πορεία», σημειώνει ο Swagel.
Μου φαίνεται πως χτίζουμε έναν πύργο της Βαβέλ πάνω σε κινούμενη άμμο. Βλέπουμε τον Elon Musk να ονειρεύεται μια SpaceX αξίας 12 τετράκις εκατομμυρίων δολαρίων —πολλαπλάσια του παγκόσμιου ΑΕΠ— την ώρα που οι αποδόσεις των ομολόγων βρίσκονται σε υψηλά 24 ετών. Είναι αυτό όραμα ή η σύγχρονη εκδοχή της καταστροφικής Σικελικής Εκστρατείας;
Το «Μολυσμένο» Μαύρο Κουτί
Αν τα οικονομικά είναι αβέβαια, η ηθική είναι ακόμα πιο επισφαλής. Ζούμε μια «Μαθηματική Αποκάλυψη» — την OpenAI να δημοσιεύει 722 επιστημονικές εργασίες ταυτόχρονα, κάποιες εκ των οποίων με στοιχειώδη λάθη. Την ίδια στιγμή, το μοντέλο Claude της Anthropic στέλνει ψευδείς πληροφορίες για φόνους στην αστυνομία της Φιλαδέλφεια, επειδή δεν μπορούσε να σταματήσει την προσπάθειά του να ολοκληρώσει μια εργασία. Αυτό συμβαίνει όταν προτεραιότητα είναι η «επιμονή» και όχι η ακρίβεια.
Ο Satya Nadella της Microsoft έχει δίκιο: πρέπει να θεωρούμε κάθε μοντέλο ΤΝ «μολυσμένο» (compromised) από την αρχή. Χρειαζόμαστε ένα φρένο έκτακτης ανάγκης. Στην Ελλάδα, βλέπουμε μια πιο προσγειωμένη προσέγγιση. Η επένδυση της Stoiximan στη Θεσσαλονίκη, με έμφαση στο ταλέντο και την ανάλυση δεδομένων, δείχνει έναν δρόμο μακριά από τις υπερβολές των τετράκις εκατομμυρίων. Αναζητούν συνεργάτες που δίνουν ειλικρινή ανατροφοδότηση — ένα χαρακτηριστικό που έλειπε δραματικά από τον Αλκιβιάδη.
Μια Επιλογή Μονοπατιού
Νομίζω ότι βρισκόμαστε σε ένα σταυροδρόμι. Μπορούμε να ακολουθήσουμε το μονοπάτι της απόλυτης κυριαρχίας, θεωρώντας κάθε όριο ως έλλειψη θάρρους, ή μπορούμε να υιοθετήσουμε τη στρατηγική αυτοσυγκράτηση που δίδαξε ο Περικλής. Είτε πρόκειται για την DistroKid που διαγράφει πρωτότυπη μουσική σε έναν αυτοματοποιημένο πανικό, είτε για την OpenAI που βιάζεται να λύσει την υπόθεση Riemann για να ανεβάσει την αποτίμησή της, το μοτίβο είναι το ίδιο: ταχύτητα χωρίς ψυχή.
Μπορούμε να χτίσουμε ένα μέλλον με ΤΝ που σέβεται την ανθρώπινη κατάσταση και την πραγματικότητα των ισολογισμών μας; Ή είμαστε καταδικασμένοι να βρούμε τη δική μας «Σικελία» κυνηγώντας μια ψηφιακή αυτοκρατορία χωρίς όρια; Τα ερείπια πίσω από τον Ρούμπιο στην Πνύκα ας μας θυμίζουν: ακόμα και οι μεγαλύτερες αυτοκρατορίες πρέπει τελικά να λογοδοτήσουν στα μαθηματικά της πραγματικότητας.