Συχνά κάθομαι δίπλα στο Αιγαίο, παρακολουθώντας τον ήλιο να χάνεται στον ορίζοντα, και σκέφτομαι πώς οι πρόγονοί μας χρησιμοποιούσαν τα αστέρια ως χάρτη για το πεπρωμένο τους. Σήμερα, αυτός ο ίδιος ουρανός αντιμετωπίζεται ως ένας διαφημιστικός χώρος για το λεγόμενο «starwashing». Startups όπως η Reflect Orbital σχεδιάζουν να εκτοξεύσουν 50.000 καθρέφτες για να ανακατευθύνουν το ηλιακό φως μετά το σκοτάδι, υποσχόμενες ηλιακή ενέργεια «κατά παραγγελία», ενώ απειλούν τον ίδιο τον ρυθμό της άγριας ζωής και την ιερότητα της νύχτας μας. Είναι αυτό πρόοδος ή μια νέα μορφή ύβρεως;
Το Αόρατο Πανόπτικόν
Δεν είναι μόνο ο ουρανός που προσπαθούν να «περιφράξουν». Ερευνητές στη Γερμανία απέδειξαν πρόσφατα ότι τα τυπικά σήματα Wi-Fi μπορούν να μας «δουν» με ακρίβεια 99,5%, μετατρέποντας τα αόρατα ραδιοκύματα στα σπίτια μας σε ένα δίχτυ παρακολούθησης. Ακόμη και αν απενεργοποιήσετε το τηλέφωνό σας, ο ίδιος ο αέρας γύρω σας προδίδει τη θέση σας. Ενώ η Meta κατοχυρώνει πατέντες για «διακόπτες απενεργοποίησης» (kill switches) σε έξυπνα γυαλιά για να κατευνάσει τους φόβους μας για την ιδιωτικότητα, η πραγματικότητα είναι ότι οι τοίχοι γίνονται διαφανείς. Κινούμαστε προς έναν κόσμο όπου η παρουσία μας είναι δεδομένα, που συλλέγονται χωρίς καν να ενεργοποιηθεί μια κάμερα.
Η Μάχη για τα Κοινά
Βλέπουμε αυτό το ίδιο αρπακτικό πνεύμα και στον ψηφιακό τομέα. Η μουσική βιομηχανία μηνύει επί του παρόντος την Anthropic για αυτό που αποκαλεί «κατάφωρη κλοπή» έργων που προστατεύονται από πνευματικά δικαιώματα για την εκπαίδευση μοντέλων AI. Χιλιάδες τραγούδια —από τον Marvin Gaye μέχρι την Taylor Swift— αντιμετωπίζονται ως απλή πρώτη ύλη. Εν τω μεταξύ, μια startup με το όνομα Operation Bluebird προσπαθεί να ανακτήσει το όνομα και το λογότυπο του «Twitter», υποστηρίζοντας ότι η X Corp. απλώς πέταξε την πολιτιστική της κληρονομιά. Μου θυμίζει την αρχαία ελληνική αγορά· μόλις ένας χώρος εγκαταλειφθεί από τους φύλακές του, άλλοι θα σπεύσουν να διεκδικήσουν τα ερείπια.
«Ελευθερία λόγου, όχι ελευθερία εμβέλειας», λέει η νέα πλατφόρμα Twitter.now.
Ίσως υπάρχει ένα μάθημα εδώ. Ενώ οι «hyperscalers» της AI ωθούν τις αποδόσεις των κρατικών ομολόγων στα ύψη και υπηρεσίες όπως η ICE εξετάζουν την αγορά ρομποτικών σκύλων για επιβολή του νόμου, πρέπει να αναρωτηθούμε: για ποιον είναι αυτή η τεχνολογία; Είναι για τους εργαζόμενους σε call centers στις Φιλιππίνες που εργάζονται σκληρότερα από ποτέ λόγω του Παραδόξου του Jevons; Ή μήπως είναι για εκείνους που θέλουν να μας μεταπωλήσουν το ηλιακό φως που έκλεψαν από τη νύχτα μας; Νομίζω ότι ήρθε η ώρα να απαιτήσουμε έναν «Διακόπτη Εμπιστοσύνης» για ολόκληρη την ψηφιακή μας ύπαρξη.