Η γεωπολιτική σκακιέρα της τεχνολογίας αποκτά ένα νέο, κρίσιμο μέτωπο: τη ρομποτική. Σύμφωνα με πρόσφατες δηλώσεις της Υπουργού Εμπορίου των ΗΠΑ, Τζίνα Ραϊμόντο, η Ουάσιγκτον εξετάζει σοβαρά τη λήψη μέτρων κατά των κινεζικών ρομποτικών συστημάτων που εισάγονται στη χώρα. Η κίνηση αυτή, η οποία ακολουθεί το προηγούμενο των περιορισμών στα κινεζικά ηλεκτρικά οχήματα και τους ημιαγωγούς, σηματοδοτεί μια περαιτέρω εμβάθυνση του τεχνολογικού σχίσματος μεταξύ των δύο μεγαλύτερων οικονομιών του πλανήτη.
Η Απειλή της «Συνδεδεμένης» Τεχνολογίας
Το επίκεντρο των ανησυχιών δεν είναι η μηχανική ικανότητα των ρομπότ, αλλά η συνδεσιμότητά τους. Τα σύγχρονα ρομπότ, είτε χρησιμοποιούνται σε αποθήκες logistics, είτε σε νοσοκομεία, είτε σε εργοστάσια, είναι εξοπλισμένα με πληθώρα αισθητήρων, καμερών και συστημάτων LiDAR. Αυτά τα εργαλεία συλλέγουν τεράστιους όγκους δεδομένων για το περιβάλλον τους, τη χαρτογράφηση κρίσιμων υποδομών και τις επιχειρησιακές διαδικασίες. Η κυβέρνηση Μπάιντεν φοβάται ότι αυτά τα δεδομένα θα μπορούσαν να καταλήξουν στο Πεκίνο, δίνοντας στην Κίνα ένα στρατηγικό πλεονέκτημα ή τη δυνατότητα απομακρυσμένης παρέμβασης σε περιόδους κρίσης.
Η Ραϊμόντο τόνισε ότι η αναθεώρηση επικεντρώνεται στο λογισμικό και το υλικό που επιτρέπει σε αυτά τα μηχανήματα να επικοινωνούν. «Δεν πρόκειται μόνο για το αν το ρομπότ μπορεί να σηκώσει ένα κιβώτιο», ανέφερε χαρακτηριστικά, «αλλά για το ποιος ελέγχει τα μάτια και τα αυτιά του ρομπότ μέσα στις πιο ευαίσθητες εγκαταστάσεις μας». Η ανησυχία αυτή δεν είναι αβάσιμη, καθώς η κινεζική νομοθεσία περί εθνικής ασφάλειας υποχρεώνει τις εταιρείες της χώρας να συνεργάζονται με τις υπηρεσίες πληροφοριών αν τους ζητηθεί.
Οικονομικές Επιπτώσεις και Εφοδιαστική Αλυσίδα
Η πιθανή απαγόρευση ή ο περιορισμός των κινεζικών ρομπότ θα έχει σοβαρές επιπτώσεις στην αμερικανική αγορά. Πολλές αμερικανικές επιχειρήσεις έχουν στραφεί σε κινεζικές λύσεις λόγω του χαμηλότερου κόστους και της προηγμένης τεχνολογίας που προσφέρουν εταιρείες όπως η DJI (στα drones) ή η Unitree (στα τετράποδα ρομπότ). Μια ξαφνική αποσύνδεση θα μπορούσε να αυξήσει το κόστος αυτοματοποίησης για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και να καθυστερήσει τον εκσυγχρονισμό της παραγωγής.
Ωστόσο, η Ουάσιγκτον φαίνεται διατεθειμένη να αποδεχθεί αυτό το οικονομικό κόστος στο όνομα της εθνικής ασφάλειας. Η στρατηγική του «friend-shoring» —δηλαδή η μεταφορά της παραγωγής σε φιλικές χώρες— ενισχύεται, με τις ΗΠΑ να ενθαρρύνουν τη συνεργασία με ιαπωνικές, νοτιοκορεατικές και ευρωπαϊκές εταιρείες ρομποτικής. Αυτό δημιουργεί μια νέα ευκαιρία για τους δυτικούς κατασκευαστές, αλλά ταυτόχρονα αυξάνει την πίεση για ταχύτερη καινοτομία ώστε να κλείσει το χάσμα τιμής με την Κίνα.
Η Αντίδραση του Πεκίνου και το Μέλλον
Το Πεκίνο έχει ήδη καταδικάσει παρόμοιες κινήσεις στο παρελθόν ως «πολιτικά υποκινούμενο προστατευτισμό». Η κινεζική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ χρησιμοποιούν την εθνική ασφάλεια ως πρόσχημα για να καταπνίξουν τον ανταγωνισμό. Αναλυτές προειδοποιούν ότι η Κίνα ενδέχεται να απαντήσει με δικούς της περιορισμούς στις εξαγωγές κρίσιμων πρώτων υλών, όπως οι σπάνιες γαίες, οι οποίες είναι απαραίτητες για την κατασκευή κινητήρων και μπαταριών για ρομπότ.
«Βρισκόμαστε σε ένα σημείο καμπής όπου η τεχνολογία δεν κρίνεται πλέον μόνο από την αποτελεσματικότητά της, αλλά από την προέλευσή της», σημειώνουν ειδικοί σε θέματα γεωπολιτικής.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η στάση των ΗΠΑ αναμένεται να προκαλέσει συζητήσεις στις Βρυξέλλες. Ενώ η ΕΕ είναι συχνά πιο διστακτική στο να επιβάλλει καθολικές απαγορεύσεις, η πίεση από την Ουάσιγκτον για μια κοινή γραμμή απέναντι στην κινεζική τεχνολογία εντείνεται. Η περίπτωση των κινεζικών ρομπότ είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου σε μια μακρά διαδικασία επανακαθορισμού των παγκόσμιων τεχνολογικών προτύπων και συμμαχιών.
